Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trendy w architekturze

19 września 2019

NR 12 (Sierpień 2019)

Zrównoważone miasta

0 40

Doświadczenia w zakresie kreowania zrównoważonego rozwoju w aspekcie zielonych budynków już dawno przestały być jedynie domeną deweloperów. Coraz częściej zielone inicjatywy wspierane są przez działania samorządów, które dzięki przychylnym i jasnym przepisom dają zielone światło dla zrównoważonych inwestycji w mieście.

W2050 roku około 66% ludzkości1 będzie mieszkało w miastach. Już teraz miasta zużywają około 70% światowej energii, emitując podobną ilość gazów cieplarnianych. Kwestia zrównoważonego rozwoju dla obszarów miejskich zyskuje tym samym coraz bardziej na znaczeniu. Dynamiczny rozwój miast musi się odbywać w taki sposób, aby jego mieszkańcy żyli zdrowiej i lepiej, lokalna gospodarka się rozwijała, a jednocześnie środowisko naturalne było mniej obciążane i eksploatowane. Redukcja emisji i korzyści z niej płynące są oczywiste, jednak nie każdy jest chętny ponosić jej koszt, wielu też nie jest do końca przekonanych, że problem globalnego ocieplenia dotyczy każdego z nas.
Samorządy w Polsce dysponują coraz większą świadomością potrzeby wprowadzania rozwiązań wspomagających zrównoważony rozwój. Wdrażane w ramach polityki miejskiej i strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju kierunki interwencji, realizujące ideę miasta zwartego i niskoemisyjnego, służyć będą potrzebom rozwojowym miasta zrównoważonego. Pożądanym kierunkiem rozwoju są tu miasta czyste i przyjazne, które będą właściwym i atrakcyjnym miejscem do życia obecnych oraz przyszłych pokoleń. Realizacja tego celu potrzebuje determinacji oraz efektywnej współpracy na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. 

W kierunku zrównoważonego budownictwa

W Polsce konkretne regulacje dotyczące usprawnień legislacyjnych zastosowano między innymi we Wrocławiu oraz Szczecinie.
Szczecin, jako pierwszy w Polsce, wprowadził zwolnienie z podatku od nieruchomości (pierwsza uchwała obowiązująca do grudnia 2017 roku.) dla właścicieli budynków, które posiadają ekologiczne certyfikaty LEED lub BREEAM (na poziomach odpowiednio co najmniej Gold i Very Good). Pomimo świadomej rezygnacji z części wpływów do budżetu miasta, samorząd zdecydował się na wprowadzenie takich udogodnień z zamiarem podniesienia atrakcyjności miejsc pracy oraz otwarciem na rynki zachodnie, gdzie zrównoważone budynki biurowe są już traktowane jako standard. Najemcy są coraz bardziej świadomi roli, jaką odgrywa zrównoważone budownictwo, zarówno w kształtowaniu środowiska pracy, jak i przestrzeni wspólnych (bądź przynależnych do budynku). Szczecin liczył, że pionierska uchwała zachęci przedsiębiorców z innych części kraju do inwestycji na terenach prężnie rozwijającego się miasta. Niestety, w wypadku Szczecina, patrząc z perspektywy czasu, miasto nie zanotowało wzrostu certyfikowanych budynków, a nowatorska uchwała pozostała martwa. Problemy z jej wdrożeniem zaowocowały brakiem jej beneficjentów. Pomimo braku sukcesu, samorząd podjął kolejną próbę sprowadzenia zielonych inwestycji do miasta – efektem czego była uchwała z dnia 26 lutego 2019 roku.
Duże sukcesy na polu upowszechniania zrównoważonych rozwiązań w budynkach zanotował Wrocław. Działania samorządu prowadzone w kierunku zrównoważonego budownictwa już od dłuższego czasu zasługują na szczególną uwagę. 
Przede wszystkim, Wrocław jest pierwszym miastem w Polsce, które kompleksowo podeszło do zagadnień zrównoważonego rozwoju, tworząc z początkiem 2017 roku Departament Zrównoważonego Rozwoju. „Zielony departament” ma odpowiadać przede wszystkim za ekologię, zrównoważony rozwój oraz walkę ze smogiem. Stworzenie ram instytucjonalnych dla wsparcia zrównoważonego rozwoju to jeszcze nie wszystko – miasto od 2018 roku jest członkiem Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego PLGBC, co pozwala na dynamiczną i szeroką współpracę w zakresie zrównoważonego budownictwa. To właśnie dla budynków miasto przygotowało już w 2015 roku uchwałę zwalniającą od podatku (na różnym poziomie) budynki, w których przypadku zostały wykonane m.in. zielone dachy czy ogrody wertykalne. Dodatkowo we Wrocławiu prężnie działa Spółdzielnia Mieszkaniowa Wrocław Południe, która jako pierwsza w Polsce uruchomiła rozproszoną elektrownię fotowoltaiczną przez instalację na 35 budynkach niemal 3 tysięcy paneli słonecznych4.

Celowość decyzji

Samorządy podejmują coraz więcej działań mających na celu stworzenie obszarów bardziej przyjaznych mieszkańcom i użytkownikom. Kreatywność oraz innowacyjność, jaką można zauważyć przy analizie podejmowanych przez nie działań pokazuje szerokie rozumienie kwestii zrównoważonego rozwoju, a także wielowymiarowość aktywności, które są podejmowane na rzecz miasta (tab.1.).
 

TAB. 1. PRZYKŁADY DZIAŁAŃ, JAKIE PODJĘŁY MIASTA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU – PRZYKŁADY Z POLSKI
Miasto Działania
Kraków Miasto aktywnie wspiera walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Wdraża innowacyjne rozwiązania pochłaniające smog, jak na przykład instalacja z mchu o nazwie The City Tree. Poza tym, miasto realizuje szereg działań poprawiających jakość powietrza, takich jak np. stosowanie ekologicznych pojazdów komunikacji miejskiej, wprowadzanie regulacji ograniczających spalanie węgla złej jakości i wilgotnego drewna, a także kampanie edukacyjne dla mieszkańców.
Szczecin Miasto z powodzeniem realizuje Strategię Floating Garden 2050 (pływającego ogrodu), w którą wpisuje się także rozwój ekologicznego budownictwa. Przyjęta została uchwała, która zwalnia z podatku od nieruchomości budynki posiadające certyfikaty ekologiczne – LEED i BREEAM. Szczecin zamierza promować budownictwo ekologiczne, spełniające najwyższe standardy, dlatego też w uchwale dodatkowo zaproponowano lepsze warunki zwolnienia dla budynków posiadających certyfikaty budownictwa ekologicznego LEED Gold oraz BREEAM Very Good2. Ponadto w ramach ograniczenia emisji z transportu komunikacyjnego, samorząd Szczecina nawiązał współpracę w ramach programu Bezemisyjny Transport Publiczny z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
Warszawa W działaniach miasta można wyróżnić liczne projekty inwestycyjne, a także akcje służące poprawie wizerunku miasta, również z punktu widzenia ekologii, takie jak modernizacja Bulwarów Wiślanych, będąca jednym z elementów planu zwracania się miasta ku Wiśle, projekt Zielone Ulice Warszawy, realizowany przy zaangażowaniu mieszkańców, akcja Milion Drzew dla Warszawy, czy niezwykle istotny program ograniczania niskiej emisji.
Wrocław Powołano Departament Zrównoważonego Rozwoju w Urzędzie Miejskim Wrocławia, który ma za zadanie koordynować pracę Urzędu Miejskiego Wrocławia w zakresie ochrony środowiska oraz ekologii. W skład departamentu wchodzą: Biuro Ochrony Przyrody i Klimatu (Ochrona jakości powietrza, klimatu i przyrody; Edukacja ekologiczna; Utrzymanie zieleni miejskiej) oraz Biuro Zrównoważonej Mobilności (Rozwój transportu publicznego i zrównoważonej mobilności)3. Wrocław realizuje także działania w ramach Programu Horyzont 2020 w projekcie „Grow green”, którego celem jest sprawdzenie rozwiązań umożliwiających lokalne zagospodarowanie i wykorzystanie wód opadowych oraz stworzenie oaz zieleni, co poprawi zacienienie i wpłynie na problem wysp ciepła, zwiększając odporność miasta na zmiany klimatu. Niezwykle istotną kwestią jest duża aktywność wrocławian w kreowaniu przestrzeni. Mieszkańcy stawiają na ekologię, czego wyrazem jest projekt realizowany przez jedną ze spółdzielni mieszkaniowych, polegający na instalacji paneli słonecznych na budynkach mieszkalnych, tworzących rozproszoną elektrownię.


Zrównoważone miasta – trend czy konieczność?

Polskie gminy, powiaty i województwa, można podzielić na trzy grupy w zależności od stopnia zaawansowania realizacji zasad zrównoważonego rozwoju: 

  • grupę I stanowią gminy, którym zasady te są nieznane lub (niesłusznie) traktowane jako luksus, na który samorządu nie stać, 
  • grupę II charakteryzuje ograniczenie się do budowy tzw. małej Lokalnej Agendy 215, jako lokalnej polityki ekologicznej, 
  • grupę III charakteryzuje najwyższy poziom wdrażania zasad, które włączane są w proces planowania lokalnego i regionalnego. Zapewniana jest również spójność sektorowa w procesie tworzenia ekorozwoju. 

Główną wadą budowania „małych” Agend 21 jest rozdzielenie ochrony środowiska od pozostałych polityk sektorowych. Wprowadza to dezintegrację oraz brak spójności w działalności regionalnej. Poza tym gminy oraz powiaty są zobowiązane do sporządzania programów ochrony środowiska, a następnie oceny ich realizacji. Niestety, w procesie tworzenia oraz kontroli należytej wykonalności opracowanych programów można doszukać się wielu nieprawidłowości, jeśli chodzi o schemat postępowania. Przede wszystkim wspomniane dokumenty powinny być sporządzane co cztery lata, z możliwością weryfikacji przez odpowiednie organy w trakcie tego czasu, aby uniknąć ewentualnych błędów najwcześniej jak to możliwe. Znamiennym jest jednak sporządzanie programów ochrony śro...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy