Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne

7 listopada 2018

NR 7 (Październik 2018)

Barwne warstwy wierzchnie ścian – farby

0 246

Kolory odgrywają ogromną rolę w niemal każdej sferze naszego życia – mogą przekazywać informacje na drodze, umożliwiają identyfikację naszych ulubionych marek, wpływają na samopoczucie (zielony – uspokaja, czerwony – pobudza, żółty – ociepla, niebieski – chłodzi). Ile kolorów, tyle znaczeń i konotacji. Również na ścianach.

Nie bez powodu tak wielką wagę przywiązujemy do barw, którymi się otaczamy. Dobór odpowiedniej palety, kompozycji kolorystycznych, faktur i wzorów pomaga budować nastrój oraz charakter przestrzeni, a wiedza na temat farb i ich właściwości może się okazać niezwykle pomocna w procesie projektowania wnętrz.

Podział farb

Podstawowa klasyfikacja farb dotyczy ich przeznaczenia – do wnętrz lub na zewnątrz budynków. Regulują to normy PN-EN 13300 oraz PN-EN1062.
Kolejny podział wynika z chemicznego charakteru substancji błonotwórczej, spoiwa. Wyróżniamy bowiem farby mineralne (a wśród nich: wapienne, cementowe, krzemianowe itp.) oraz żywiczne (winylowe, akrylowe, alkidowe, uretanowe, epoksydowe itp.).
Farby dzielimy też ze względu na rodzaj rozcieńczalnika użytego do ich produkcji. Mamy więc produkty zarówno rozpuszczalnikowe, (gdzie substancja błonotwórcza rozpuszczona jest lub zdyspergowana w rozpuszczalniku organicznym), jak i wodorozcieńczalne (gdzie substancja błonotwórcza jest rozpuszczona lub zdyspergowana w wodzie).
Jeszcze inaczej możemy wyróżnić farby ze względu na ich zastosowanie. Zaawansowane technologie umożliwiają pomalowanie generalnie wszystkich powierzchni – nie tylko tynków cementowo-wapiennych, gipsowych i glinianych, drewna i metali, ale także betonów, żelbetów, cegły, kamienia, szkła, sprzętu AGD czy płytek ceramicznych (ściennych i podłogowych).
Najczęściej do malowania ścian używa się farb na bazie dyspersji akrylowych, ze względu na ich walory aplikacyjne (niekapiące, o dobrej rozlewności, szybko schnące, dobrze kryjące) i użytkowe (paroprzepuszczalne, zmywalne, o przyjemnej estetyce w efektach matu, satyny lub połysku). Można nimi malować zarówno nowe, jak również wcześniej malowane czy tapetowane powierzchnie.

Propozycje/trendy zestawień kolorystycznych 2018–2019
Źródło: Ralston

Farby lateksowe

Pomieszczenia szczególnie narażone np. na działanie wilgoci (kuchnie, łazienki, pralnie), a także pokoje dziecięce czy korytarze, które są mocno eksploatowane i wymagają częstego zmywania na mokro, warto pomalować farbami lateksowymi. Tworzą one powłoki trwałe o stabilnej kolorystyce, elastyczne, paroprzepuszczalne, odporne na zmywanie i szorowanie wodą.
Farby te – w najwyższej klasie ścieralności – można zmywać również wodnymi, rozcieńczonymi środkami chemii czyszczącej, nie powodując wybłyszczenia powłoki nawet w przypadku bardzo matowej powierzchni.
Wbrew swojej nazwie, w swoim składzie nie zawierają lateksu. W potocznym nazewnictwie „lateksowa” określa farbę o dużej zawartości, wysoko jakościowej żywicy akrylowej (jest to cecha fizyczna dyspersji, czyli mieszaniny dwóch lub więcej substancji wzajemnie niewchodzących ze sobą w reakcje). Tylko farby klasyfikowane w 1. lub 2. klasie można określać jako odporne na szorowanie. Pozostałe podczas zmywania mogą pozostawiać smugi, a w najgorszym przypadku może dojść do całkowitego usunięcia powłoki.

Odporność na szorowanie

Obowiązuje pięć klas odporności na szorowanie na mokro wg normy PN-EN 13300:

  • 1. klasa < 5 mikronów po 200 cyklach ścieralności,
  • 2. klasa > 5 mikronów i < 20 mikronów po 200 cyklach ścieralności,
  • 3. klasa > 20 mikronów i < 70 mikronów po 200 cyklach ścieralności,
  • 4. klasa < 70 mikronów po 40 cyklach ścieralności,
  • 5. klasa > 70 mikronów po 40 cyklach ścieralności.

Można spotkać się z klasyfikacjami odporności na szorowanie, określanymi wg PN 92/C-81517 (podającą liczbę cykli szorowania na mokro, aby zetrzeć całkowicie powłokę), oraz PN-C -81914 (rozróżniającą 3 klasy: 1 – odporność na szorowanie, 2 – odporność na mycie, 3 – odporność na tarcie na sucho).
Istnieje szeroki wachlarz farb akrylowych modyfikowanych najróżniejszymi substancjami: np. silikonem (uzyskujemy wzmocnienie odporności na zabrudzenia), nanocząsteczkami srebra (skuteczne działanie antybakteryjne), miałem ceramicznym lub teflonen (zwiększamy odporność powłoki na ścieranie), biocydami (zabezpieczającymi przed rozwojem grzybów i pleśni), syntetycznym szelakiem (doskonale izolującym plamy po wodzie, smarach, rdzy, dymie, asfalcie itp.) czy ceramicznymi mikropęcherzykami wypełnionymi próżnią. 

Farby ciepłochronne

Te ostatnie określane są mianem „farby ciepłochronne” i ograniczają straty ciepła. Ich termochronność polega na utworzeniu powłoki, membrany odbijającej ciepło we wszystkich kierunkach na całej powierzchni pomalowanych ścian, która może spowodować wzrost temperatury nawet o kilka stopni. By jednak utrzymać spodziewany efekt komfortu cieplnego, trzeba dbać o stan powierzchni ścian, tzn. często je odkurzać i czyścić.
Jednocześnie farby te zapobiegają kondensacji wilgoci, a tym samym redukują powstawanie grzybów i pleśni w kuchni, łazience, piwnicach, basenach itp., i to bez dodatków szkodliwych środków chemicznych. 

Tynk dekoracyjny „rdza” na fasadzie budynku, Strzałkowo
Źródło: MWT

Nowoczesne i ekologiczne

Na rynku dostępne są też farby o szczególnych właściwościach. Należą do nich farby np. tablicowe, magnetyczne (właściwie jest to podkład pod farby), do mazaków suchościeralnych, fosforyzujące, fluorescencyjne czy farby nienasiąkliwe, przeznaczone do malowania np. ścian w kabinach natryskowych, mogące zastąpić płytki ceramiczne.
Na szczególną uwagę zasługują też farby dla alergików, ale nie tylko zawierające minimalne ilości szkodliwych dla zdrowia lotnych związków organicznych (LZO). Informacja o ich zawartości powinna być podana na opakowaniu. Obecnie norma dopuszcza maks. 30 g/l dla farb wodorozcieńczalnych oraz dla rozpuszczalnikowych, w zależności od produktu, nawet 500 g/l.
Od 2014 roku na polskim rynku dostępne są holenderskie farby ścienne na nowoczesnej technologii BIOBASED , dzięki której możliwe było zastąpienie tradycyjnych spoiw otrzymywanych z ropy naftowej spoiwami na bazie skrobi ziemniaczanej i kukurydzianej. Skrobia to odnawialny surowiec pozyskiwany z odpadów pochodzących z produkcji żywności.
Farby te, w zależności od koloru, albo w ogóle nie zawierają LZO (białe i pastele), albo zawierają maksymalnie kilka gramów tych związków (ich liczba jest zależna od dodanego pigmentu).
Od września tego roku zastała wprowadzona do sprzedaży, również w Polsce, nowa seria farb ekologicznych BIOseries, gdzie do ich innowacyjnej produkcji wykorzystuje się nowoczesne spoiwo BIO. Surowcem do jego wytworzenia jest czysty olej pozyskany z pozostałości biomasy z oliwek, soi i słoneczników. 
Dodatkową zaletą linii farb na biotechnologii, oprócz łatwości aplikacji, jest ich neutralny zapach, który umożliwia użytkowanie pomieszczeń zaraz po zakończeniu prac malarskich.
Farby te należą do najwyższej grupy jakościowej. Cechuje je doskonałe krycie, wysoka paroprzepuszczalność, intensywna, trwała kolorystyka oraz 1. klasa ścieralności na mokro nawet w efekcie głębokiego matu.

Tynk dekoracyjny „rdza” na tarasie budynku, Starzłkowo
Źródło: MWT

Farby dekoracyjne

Należy również wspomnieć o cieszących się uznaniem farbach dekoracyjnych – strukturalnych, mozaikowych, metalicznych, transparentnych czy wszelkiego rodzaju patynach, które mogą imitować niemal każdą znaną powierzchnię – od betonu, marmuru i trawertynu, poprzez rdzę i stal kortenowską, aż po drewno czy nawet jedwab. 
Przy zastosowaniu rozmaitych narzędzi i inwencji wykonawcy uzyskujemy jedyne, niepowtarzalne dekoracje zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków.
W większości efektów strukturalnych wykonanych na fasadach istnieje jednak konieczność dodatkowego zabezpieczenia ścian odpowiednimi lakierami transparentnymi, które chronią przed szkodliwym działaniem różnic temperaturowych, promieniami UV oraz wilgoci.

Dobór farby fasadowej

Farby stosowane na fasadach muszą spełniać szczególne wymagania zarówno techniczne, jak i aplikacyjne. Niezmiernie ważne jest dobranie odpowiedniego produktu do istniejącego podłoża, bowiem nie wszystkie powierzchnie można malować każdą farbą.
Tynki cementowo-wapienne (mineralne) należą do grupy tynków, na które można stosować dowolne farby, jednak przy ich aplikacji należy pamiętać o wysezonowaniu powierzchni (najlepiej przez około 3 tygodnie). W przeciwnym razie mogą powstać przebarwienia lub wykwity solne (szczególnie przy ciemnych kolorach). Czas sezonowania zależny jest też w dużym stopniu od grubości tynku – przy tynkach cienkowarstwowych okres ten można znacząco skrócić.
Tynki silikatowe z kolei można malować farbami silikatowymi, akrylowymi oraz silikonowymi, natomiast tynki akrylowe farbami akrylowym i silikonowymi, a tynki silikonowe tylko produktami silikonowymi.
Farby silikatowe (krzemianowe) na szkle wodnym potasowym charakteryzują się szczególnie mocnym, bo chemicznym związaniem z podłożem zawierającym krzem. Można nimi malować wyłącznie tynki mineralne. Są bardzo trwałe, wysoko paroprzepuszczalne, nie elektryzują się po utwardzeniu powłoki, są odporne na zabrudzenia. Z uwagi na alkaliczny odczyn są odporne na porastanie glonami i grzybami, jednak przy aplikacji należy chronić oczy oraz dłonie przed ich żrącym działaniem.
Tego rodzaju farby mają jednak pewne wady, takie jak ograniczona kolorystyka, mała odporność na UV oraz wysoka nasiąkliwość podczas opadów...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy