Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne

29 kwietnia 2019

NR 10 (Kwiecień 2019)

Elewacje – nowoczesne materiały

0 137

Budowa domu jest decyzją podejmowaną na lata. O ile wygląd naszych ścian wewnętrznych zmienia się, tak jak gusta i trendy, co kilka lat, o tyle elewacja pozostaje z nami najczęściej na długie lata. Warto więc o nią zadbać i poświęcić jej nieco czasu.

Elewacja, zwana często także fasadą, stanowi swoistą wizytówkę każdego budynku. Bez wątpienia jest zwieńczeniem prac ekip budowlanych, podkreśla styl zaproponowany przez architekta, ale także sporo mówi o gustach właścicieli. Bywały czasy, gdy budynki wykańczało się jedynie tynkiem i jasną farbą. Obecnie nowoczesne elewacje charakteryzują się szerokim wachlarzem różnorodnych rozwiązań. Cegła i tynk zastępowane są w dzisiejszych czasach imitacjami materiałów naturalnych. Ogromną popularność zaczynają tym samym zdobywać wzorowane na drewnie panele elewacyjne, blachy, a także szkło. Ostateczna decyzja co do doboru tych materiałów należy do inwestora i jego architekta.

 

Fot. 1. Projekt budynku mieszkalnego jednorodzinnego w Lusówku
Źródło: ZANDA Adam Zieliński

 

Zmiana nastawienia

Budynki mieszkalne jednorodzinne, podobnie jak inne obiekty kubaturowe, muszą spełniać coraz bardziej restrykcyjne wymagania. Dotyczą one głównie zużywania energii i popularyzowanego w dzisiejszych czasach wykorzystywania ekologicznych materiałów, zarówno przy powstawania obiektu, jak i w dalszym etapie jego użytkowaniu. Wentylacje mechaniczne, ekologiczne ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody użytkowej staną się od 2021 r. wymogiem podyktowanym przez przepisy prawne. Maksymalna wartość wskaźnika EP, określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną, w budynkach mieszkalnych wynosi obecnie – zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – 95 kWh/(m2 × rok). 

Od 1 stycznia 2021 roku maksymalna jego wartość będzie mogła wynosić zaledwie 70 kWh/(m2 × rok). Podobnie sytuacja ma się w odniesieniu do wykazania współczynnika przenikania ciepła przez przegrody budowlane, czyli ściany, okna, stropy czy dachy.

Z początkiem 2021 roku parametr dotyczący choćby ścian zewnętrznych przy pomieszczeniach ogrzewanych zmniejszy się z obecnego 0,23 W/m2 × K na 0,2 W/m2 × K. Jego wartość obliczana jest na podstawie materiałów, ich grubości i tzw. współczynnika przewodzenia ciepła. Nic więc dziwnego, że już dzisiaj producenci wszystkich materiałów budowlanych, w tym konstrukcyjnych i termoizolacyjnych, prześcigają się w wytwarzaniu coraz bardziej ciepłochronnych produktów. Również sami klienci, patrząc na portfel budowlany, coraz częściej skłaniają się ku materiałom droższym, lecz łączącym cechy takie jak trwałość, estetyka i efekt cieplny. Mało który inwestor traktuje swój przyszły dom jako miejsce czasowego zamieszkania. Jest to zwykle inwestycja na długie lata, która będzie generować dalsze koszty związane z jej eksploatacją. Coraz częściej rezygnuje więc z rozwiązań mających się sprawdzić przez kilka kolejnych lat i pyta o produkty, z których będzie zadowolony za lat 20, a których konserwacja bądź ewentualna wymiana będzie wiązała się z ponoszeniem mniejszych strat niż przy innych zaproponowanych rozwiązaniach.

Elewacje z płyt

Wszechobecny tynk, który króluje jeszcze w krajobrazie wielu polskich miast i wsi, coraz częściej jest zastępowany trwalszymi produktami. Metoda lekka sucha wchodzi w miejsce klejów i styropianów wykorzystywanych w dotychczasowym budownictwie mieszkaniowym jedno- i wielorodzinnym.

Polega ona na montażu rusztu do elementów nośnych budynku, wprowadzanego mechanicznie za pomocą gwoździ, śrub i kołków. Ruszt podtrzymuje warstwę ocieplenia, głównie wykonaną z wełny mineralnej, wytwarza szczelinę wentylacyjną i służy do zamocowania okładziny zewnętrznej. Wełnę mineralną należy ochronić folią wiatroizolacyjną, pozwalającą oddychanie przegrody termicznej i zabezpieczenie warstwy izolacji termicznej przed wilgocią, która może zbierać się w szczelinie pod okładziną.

Wspomniana okładzina elewacyjna zaskakuje zarówno mieszkańców, jak i projektantów coraz bardziej wymyślnymi wzorami i strukturami. Najpopularniejszymi obecnie materiałami montowanymi na elewacjach są płyty HPL, a także włókno cementowe, betonowe, kamienne lub wykonane z blachy. Coraz rzadziej klienci decydują się na drewniane okładziny. Naturalne drewno na elewacji, pomimo swego oczywistego uroku, po kilku latach traci bowiem na świeżości. Każda z elewacji drewnianych poddawana czynnikom atmosferycznym bądź długotrwałemu nasłonecznieniu przestaje w efekcie przypominać drewno sprzed lat. Drewniane elementy są dodatkowo problematyczne, gdyż wymagają systematycznej konserwacji, lakierowania i nieustannej troski.

Zalety płyt elewacyjnych

Głównymi zaletami w aspekcie energooszczędności budynków z mocowanymi płytami elewacyjnymi są ich budowa i wspomniana wcześniej szczelina wentylacyjna o szerokości 2–3 cm. Jest ona niezbędna do cyrkulacji powietrza pod okładziną zewnętrzną.

Wloty do przepływu powietrza wykonuje się w dolnych partiach ściany, nad częścią cokołową. Wyloty natomiast, w zależności od materiałów, z których wykonana jest ściana, montuje się w górnych partiach przy okapach dachu bądź na attykach. W przypadku występowania okien w elewacji szczeliny wentylacyjne wykonuje się pod parapetami i nad oknami, zgodnie z zasadą, aby każdy fragment elewacji był przewietrzany.

W momencie, kiedy na dworze panuje upał, całe ciepło z powietrza i padających na elewację promieni słonecznych kumulowane jest właśnie w zewnętrznej warstwie ściany. Ta niczym skorupa magazynuje ciepło i w zależności od materiału, z jakiego jest stworzona, oddaje je częściowo na zewnątrz lub przekazuje dalej do wnętrza obiektu. Dzięki kominowi wentylacyjnemu, który jest za panelami elewacyjnymi, ciepło zostaje wywiane przez specjalne otwory wentylacyjne.

Są one systemowo wykonywane przez producentów okładzin i zabezpieczane odpowiednimi siatkami lub kształtami przed nieproszonymi gośćmi, takimi jak gryzonie czy owady.

W zimniejsze dni cały proces przebiega odwrotnie. Polarne powietrze schładzające budynek atakuje płyty elewacyjne, które nie są połączone swoimi płaszczyznami z budynkiem, więc chłód zostaje w głównej mierze zatrzymany i magazynowany właśnie w ich strukturze.

Podobnie magazynowana jest wilgoć, która – tak jak ciepłe powietrze – jest wywiewana przez szczelinę pod płytami. Zapobiega to skraplaniu pary wodnej, a co za tym idzie, powstawaniu grzybów czy pleśni.

Trzeba również pamiętać, że budynek, podobnie jak ludzkie ciało, oddaje ciepło wraz z wilgocią. Przy wykonaniu elewacji na ruszcie wykorzystujemy głównie wełnę mineralną. Ta z kolei, dzięki swoim właściwościom, przepuszcza wilgoć na zewnątrz. Szczelina wentylacyjna pozwala skutecznie jej się pozbyć. Budynek się nie przegrzewa i oddycha w naturalny sposób.

Podkreślić należy także, że panele są łatwe w utrzymaniu czystości, nie mają bowiem predyspozycji i tendencji do absorpcji brudu i kurzu. Zapewniają izolacyjność, wysoką klasę ognioodporności oraz chronią przed grzybem i różnego rodzaju bakteriami.

 

Fot. 2. Projekt budynku mieszkalnego jednorodzinnegow Nochowie
Źródło: ZANDA Adam Zieliński

 

Fot. 3. Projekt budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej w Poznaniu
Źródło: ZANDA Adam Zieliński

 

Fot. 4. Fragment fasady wentylowanej z podwieszanym systemem płyt laminowanych
Źródło: ZANDA Adam Zieliński

 

Piękno na lata

W przypadku elewacji z płyt na systemach podwieszanych nie można zapominać o ich trwałości. Producenci niektórych wyrobów, np. blachy elewacyjnej, już dzisiaj dają gwarancję, że przy prawidłowym jej montażu i eksploatowaniu zachowa trwałość i wygląd co najmniej na kilkadziesiąt lat. Pomimo że jest to głównie skuteczny chwyt marketingowy, próżno szukać podobnych zapewnień u producentów farb bądź tynków zewnętrznych. Przy ewentualnej wymianie fragmentu elewacji nie musimy demontować jej z powierzchni całego domu, tylko zazwyczaj wymieniamy odpowiednich wymiarów panel. Warto więc, przy powtarzalności części z elementów, zakupić dodatkowe kilka metrów kwadratowych materiału elewacyjnego. Nie wiadomo bowiem, czy za kilka lat producent będzie miał ten sam wzór w asortymencie, a i jego odcień może zmienić się na przestrzeni lat.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku konserwacji bądź wymiany fragmentu części termicznej fasady budynku. Zdjęcie kilku paneli i wymiana wełny kosztuje zdecydowanie mniej pracy niż w przypadku wymiany całej otynkowanej elewacji wraz z jej demontażem.

Drewniane płyty elewacyjne

Drewno każdemu z nas kojarzy się z ciepłem, domem, bliskością, a także z pięknem. Od zawsze znakomicie komponowało się ono z zielenią, dlatego też było i jest lubiane przez inwestorów w różnej formie, nawet imitacji drewnopodobnych. Na fasady budynków często stosowana jest sklejkowa płyta elewacyjna, której zaletami są jednolitość, odporność na ewentualne uszkodzenia mechaniczne – uderzenia, zarysowania itp. – a także łatwa dostępność oraz dobra cena. Najtrwalsze s...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy