Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne

30 sierpnia 2018

NR 6 (Sierpień 2018)

Hydroizolacje fundamentów a biała wanna – różnice w założeniach projektowo-wykonawczych

0 24

Przy wykonywaniu fundamentów należy stosować materiały wodochronne umożliwiające realizację izolacji w postaci szczelnej wanny, całkowicie oddzielającej budynek od wilgoci/wody znajdującej się w gruncie. Można też wykonać konstrukcję o podwyższonej odporności na przeciekanie wody z tzw. betonu wodonieprzepuszczalnego.

Podstawą bezproblemowej, długoletniej eksploatacji budynków i budowli jest odpowiednie rozwiązanie konstrukcyjne części zagłębionych w gruncie.
Doświadczenie pokazuje bowiem, że znaczącą liczbę problemów związanych z eksploatacją stanowią te powodowane przez wilgoć.
Na wybór konkretnego rozwiązania technologiczno-materiałowego izolacji fundamentów i przyziemia mają wpływ przede wszystkim:

  • warunki gruntowo-wodne,
  • obecność agresywnych mediów,
  • rozwiązanie konstrukcyjne budynku (rodzaj fundamentu, występowanie podpiwniczenia, wysokość kondygnacji piwnicznej itp.),
  • występowanie dylatacji, przejść rurowych i innych trudnych i krytycznych miejsc.

Cztery stopnie obciążenia wodą

Wyróżnić można cztery stopnie obciążenia wodą:

  • obciążenie wilgocią zawartą w gruncie – gdy obiekt posadowiony jest w niespoistym i dobrze przepuszczalnym gruncie (możliwość szybkiego wsiąkania wody opadowej w grunt poniżej poziomu posadowienia budynku i wykluczenie wystąpienia wysokiego poziomu wód gruntowych),
  • obciążenie niezalegającą wodą opadową – gdy w poziomie posadowienia i poniżej występują grunty spoiste uniemożliwiające szybkie wsiąkanie wody opadowej, przy czym jej nadmiar odprowadzany jest przez skutecznie działający drenaż,
  • obciążenie zalegającą wodą opadową – gdy obiekt posadowiony jest w gruntach o niskiej wodoprzepuszczalności, co skutkuje wywieraniem parcia hydrostatycznego na hydroizolację przez spiętrzającą się okresowo wodę opadową,
  • obciążenie wodą pod ciśnieniem – gdy poziom wód gruntowych jest wysoki (powyżej poziomu posadowienia), lub gdy na fundamenty w sposób długotrwały oddziałuje woda pod ciśnieniem.

Zabezpieczenie wodochronne części zagłębionych w gruncie może być realizowane na dwa sposoby:

  • poprzez wykonanie powłoki wodochronnej (hydroizolacji) na elementach konstrukcyjnych (nośnych) obiektu,
  • poprzez wykonanie obiektu w technologii betonu wodonieprzepuszczalnego (tzw. biała wanna). Jest to ogólna nazwa konstrukcji betonowej o podwyższonej odporności na przenikanie wody. Łączy ona funkcję nośną z funkcją uszczelniającą.
Rys. 1. Układ hydroizolacyjny przy posadowieniu obiektu podpiwniczonego na ławach fundamentowych – obciążenie wilgocią i niezalegającą wodą opadową
Źródło: Maciej Rokiel 
Układ hydroizolacji przy posadowieniu obiektu podpiwniczonego na ławach fundamentowych – obciążenie wilgocią i niezalegającą wodą opadową: 1 – płyta posadzki, 2 – ława fundamentowa, 3 – ściana piwnicy, 4 – izolacja cokołu, 5 – izolacja pionowa ścian fundamentowych, 6 – izolacja pozioma ław fundamentowych, 7 – izolacja pozioma posadzki
Rys. 2. Układ hydroizolacji przy obciążeniu fundamentów wodą – posadowienie na płycie fundamentowej
Źródło: Maciej Rokiel 
Układ hydroizolacji przy obciążeniu fundamentów wodą – posadowienie na płycie fundamentowej: 1 – konstrukcyjny beton podkładowy, 2 – płyta denna, 3 – ściana fundamentowa, 4 – izolacja pozioma płyty dennej, 5 – izolacja pionowa

Izolacja lekka i ciężka

Obciążenie wilgocią oraz niezalegającą wodą opadową wymaga zaprojektowania izolacji przeciwwilgociowej, zwanej także izolacją lekką, obciążenie zalegającą wodą opadową oraz wodą pod ciśnieniem wymaga natomiast zaprojektowania izolacji przeciwwodnej, czyli tzw. izolacji ciężkiej.
Izolacja powinna być wykonana od strony naporu wody/wilgoci (od strony zewnętrznej obiektu/chronionego elementu). Hydroizolacji fundamentów nie wolno projektować w oderwaniu od ogólnej analizy cieplno-wilgotnościowej budynku. Przyczynami zawilgoceń w piwnicach i strefie przyziemia mogą być kondensacja wilgoci, zarówno powierzchniowa, jak i międzywarstwowa, a także mostki termiczne – niestety, ani zapobieganie ich powstawaniu, ani wyeliminowanie tych zjawisk nie jest możliwe przez wykonanie powłok wodochronnych (choć rodzaj zastosowanego materiału może mieć wpływ na powstawanie i/lub intensyfikację tych zjawisk).

Tab. 1. Podział materiałów hydroizolacyjnych
Materiały podstawowe
Bitumiczne Mineralne Z tworzyw sztucznych
Roztwory asfaltowe Elastyczne szlamy (mikrozaprawy) Folie i membrany (materiały rolowe)
Emulsje asfaltowe Sztywne szlamy (mikrozaprawy) Płynne żywice z tworzyw sztucznych (materiały bezspoinowe)
Pasty asfaltowe Masy hybrydowe (reaktywne) -
Lepiki asfaltowe Materiały bentonitowe -
Masy asfaltowe Tynki zaporowe -
Masy polimerowo-asfaltowe (masy KMB, zwane też masami PMBC) - -
Papy asfaltowe - -
Papy polimerowo-asfaltowe - -
Samoprzylepne membrany bitumiczne - -
Materiały uzupełniające
Masy zalewowe Taśmy i wkładki bentonitowe Elastyczne masy uszczelniające (kity)
Kity asfaltowe - Taśmy i kształtki  uszczelniające
Kity polimerowo-asfaltowe - Systemy iniekcyjne

Źródło: Maciej Rokiel

Materiały do wykonania w izolacji

Zastosowane materiały wodochronne muszą umożliwić wykonanie izolacji w postaci szczelnej wanny, całkowicie oddzielającej budynek od wilgoci/wody znajdującej się w gruncie (rys. 1 i 2). Dlatego niedopuszczalne jest użycie do wykonania hydroizolacji przypadkowych materiałów – muszą one być ze sobą kompatybilne (możliwość wykonania szczelnych połączeń) oraz pozwalać na wykonanie uszczelnień przejść rurowych idylatacji (jeżeli występują). Brak technologii systemowego uszczelnienia dylatacji, przejść rurowych i innych trudnych i krytycznych miejsc dyskwalifikuje dany materiał do stosowania jako powłokę wodochronną. Normy serii PN-EN w zdecydowanej większości definiują wymagania stawiane konkretnym materiałom poprzez określenie dwóch wartości:

  • wartości granicznej producenta, oznaczanej symbolem MLV – jest to ustalana przez producenta konkretna, graniczna (minimalna lub maksymalna) wartość (wynik konkretnego badania, wartość konkretnego parametru), która musi być osiągnięta w badaniach,
  • wartości deklarowanej producenta, oznaczanej symbolem MDV – jest to deklarowana przez producenta konkretna wartość (wynik konkretnego badania, wartość konkretnego parametru), podawana z założoną tolerancją.

Brak jest w nich informacji, jakimi parametrami musi się charakteryzować konkretny materiał, aby w danych warunkach brzegowych (przy konkretnym obciążeniu wilgocią/wodą, przy konkretnym zastosowaniu itp.) mógł pełnić swoją funkcję. Oznacza to, że deklaracja właściwości użytkowych stanowi jedynie formalny dokument potwierdzający fakt, iż materiał może być wprowadzony na rynek zgodnie z prawem.
Innym, zdecydowanie ważniejszym, zagadnieniem jest określenie właściwości lub minimalnych wymagań, jakie musi spełnić dany wyrób, aby mógł spełniać zamierzoną funkcję. Są to dwie zupełnie różne rzeczy, a z punktu widzenia skuteczności wykonanych prac spełnienie wymagań normowych (deklaracja właściwości użytkowych) może nie mieć żadnego znaczenia. Dlatego decyzję o wyborze rozwiązania technologiczno-
-materiałowego izolacji zagłębionych w gruncie budynków/budowli lub ich części można podjąć dopiero po przeanalizowaniu warunków gruntowo-wodnych wraz z oceną ukształtowania terenu oraz analizą rozwiązania konstrukcyjnego podziemnej części budynku.
Posiadanie przez dany wyrób hydroizolacyjny formalnego dopuszczenia do stosowania w budownictwie nie oznacza, że dany materiał nadaje się do zastosowania w konkretnej sytuacji (lub w ogóle do zastosowania przewidywanego przez normę). Należy przeanalizować parametry konkretnego wyrobu i ocenić, czy jest on w stanie przenieść oddziałujące na niego obciążenia (chociażby ze względu na obecność agresywnych wód gruntowych, obciążenia mechaniczne, odporność na uszkodzenia itp.).
Przykładowy podział materiałów hydroizolacyjnych stosowanych w gruncie podano w tab. 1, a w tab. 2 i 3 wyszczególniono zastosowania materiałów hydroizolacyjnych.

Tab. 2. Przykładowe zastosowania materiałów do izolacji przeciwwilgociowej
Rodzaj materiału Izolacja cokołu Izolacja pionowa Izolacja pozioma na ławach Izolacja podposadzkowa
Lepiki asfaltowe - +/- +/- +/-
Roztwory i emulsje asfaltowe - + - -
Masy hybrydowe (reaktywne) + + + +
Polimerowo-bitumiczne, grubowarstwowe masy uszczelniające (masy KMB) - + +/- +
Elastyczne szlamy (mikrozaprawy) uszczelniające + + + +
Krystaliczne zaprawy uszczelniające - +/- +/- +/-
Papy termozgrzewalne i membrany samoprzylepne - + + +
Folie/membrany z tworzyw sztucznych - +/- +/- +/-

Źródło: Maciej Rokiel, - nie nadaje się, +/- z ograniczeniami, + nadaje się, * nadaje się do stosowania pod ławami fundamentowymi

Tab. 3. Przykładowe zastosowania materiałów do izolacji przeciwwodnej
Rodzaj materiału Izolacja pionowa Izolacja płyty dennej
Lepiki asfaltowe - -
Roztwory i emulsje asfaltowe - -
Masy hybrydowe (reaktywne) + +
Polimerowo-bitumiczne, grubowarstwowe masy uszczelniające (masy KMB) + +
Elastyczne szlamy (mikrozaprawy) uszczelniające + +
Krystaliczne zaprawy uszczelniające +/– +/–
Papy termozgrzewalne i membrany samoprzylepne + +
Folie/membrany z tworzyw sztucznych +/– +/–

Źródło: Maciej Rokiel, - nie nadaje się, +/- z ograniczeniami, + nadaje się

Jak dobierać izolacje wodochronne?

W oparciu o wytyczne1, 2 można rozróżnić następujące kryteria doboru izolacji wodochronnych:

  • Rodzaj elementu i zakres prac hydroizolacyjnych
    • rodzaj i konstr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy