Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne

4 stycznia 2019

NR 8 (Grudzień 2018)

Ponowne ocieplenia budynków

0 202

Choć mało kto o tym wie, Polska jest liderem, jeśli chodzi o liczbę wykonywanych ociepleń w Unii Europejskiej – wielkość polskiego rynku szacuje się na ponad 40 mln m2 rocznie. I dobrze, bo systemowe, dobrze zaprojektowane i zainstalowane ocieplenie ścian zewnętrznych może zmniejszyć zużycie energii cieplnej w budynku nawet o połowę.

Ocieplenie ścian zewnętrznych budynków poprzez zamocowane bezpośrednio do powierzchni ścian od zewnątrz odpowiedniego materiału termoizolacyjnego, a następnie wykonanie na jego powierzchni warstw wierzchnich ochronnych i dekoracyjnych to skuteczny i najpopularniejszy sposób ochrony termicznej budynków, stosowany od ponad 60 lat w Europie. W Polsce technologia ta weszła w powszechne użycie w latach 90. ubiegłego wieku. Wiele lat wcześniej w naszym kraju powstała podobna technologia, która miała na celu likwidację usterek ścian wzniesionych w technologii wielkopłytowej. Zasadniczo chroniła konstrukcję przed przemarzaniem i przenikaniem wody opadowej przez złącza. Otrzymała miano technologii ciężkiej-mokrej. Warstwą termoizolacyjną w tym sposobie ocieplania był styropian lub – w jednej z odmian – styro-suprema. Warstwy wierzchnie ocieplania stanowiły tynk cementowo-wapienny (nakładany warstwowo), zbrojony siatką stalową (rabitza lub Leduchowskiego), oraz warstwa wykończeniowa – najczęściej cienkowarstwowa powłoka strukturalna nakładana mechanicznie.

Od technologii lekkiej-mokrej do BSO

W roku 1996 Instytut Techniki Budowlanej z Warszawy wydał instrukcję 334/96, która opisywała nowocześniejszy sposób wykonywania systemowej ciągłej izolacji ścian, nazywając technologię lekką-mokrą. Warstwy wierzchnie w tej metodzie tworzyły inne materiały, znacznie cieńsze i przez to lżejsze niż poprzednio. Tradycyjny tynk zastąpiły zaprawy klejące, siatkę stalową – siatka z włókna szklanego lub polipropylenowa, a wykończeniem stały się cienkowarstwowe strukturalne wyprawy tynkarskie, częściej nakładane ręcznie niż natryskowo. Optymalizacja i ulepszanie na tym się nie skończyły – nadszedł rok 2002, w którym opracowano instrukcję ITB 334/2002, a technologię zaczęto nazywać BSO – Bezspoinowy System Ociepleń. W tym dokumencie mowa jest już o wełnie mineralnej obok styropianu, pojawiają się znaczne grubości termoizolacji i bardziej szczegółowe opisy wykonywania i odbioru robót oraz analizy cieplno-wilgotnościowe.

ETICS w Polsce

W 2009 r. powstaje kolejna instrukcja, ITB 447/2009, która oficjalnie wprowadza w Polsce nazwę stosowaną w Europie dla tej technologii – ETICS (z ang. External Thermal Insulation Composite System). Technologia ETICS ewoluuje w szybkim tempie – staje się ociepleniem, którego atrakcyjność w wielu obszarach oceny zyskuje kolejne argumenty, które świetnie izoluje termicznie ściany budynków istniejących (docieplenie) i nowo budowanych (ocieplenie). W budownictwie ze ścian trójwarstwowych coraz częściej przechodzi się na ściany dwuwarstwowe (ściana + termoizolacja z wykończeniem). W ten sposób zyskuje się lżejszą konstrukcję ścian, skuteczne i ciągłe ocieplenie z estetyczną elewacją w pakiecie. Nastąpił również niezwykły rozkwit sposobu wykańczania elewacji ETICS. Obok zawsze funkcjonalnych i sprawdzonych cienkowarstwowych wypraw tynkarskich o różnej grubości i fakturze pojawiły się okładziny ceramiczne, kamienne i kompozytowe, a następnie wierne imitacje drewna (deska), cegły licówki, kamienia (piaskowiec i inne) i paneli z różnym wykończeniem. Wyprawy gładkie malowane, z barwnych kruszyw – mozaikowe, z kruszyw naturalnych z efektami melanżu barw Istotnie zmodyfikowano odporność mechaniczną warstw wierzchnich ETICS – mające grubość zaledwie kilku milimetrów mogą wytrzymywać uporczywe uderzenia młotkiem stalowym. Rozwój ocieplenia w znacznym stopniu dotyczy także termoizolacji, zarówno w obszarze poprawy przewodności cieplnej tradycyjnych materiałów (styropian, wełna mineralna), jak i innych, które pojawiły się w ostatnim czasie, takich jak płyty z pianek PIR i PUR, płyty fenolowe i rezolowe. To wszystkie czynniki sprawiły, że ETICS stał się dziś najpopularniejszym sposobem ocieplania ścian budynków, a nawet stropów od strony sufitów. Można mówić więc o najwyższej izolacyjności termicznej tego rozwiązania, połączonej z wysoką trwałością, odpornością mechaniczną, szczególnie w miejscach, które tego wymagają (części cokołowo-parterowe budynków), odpornością na czynniki środowiskowe i prawie nieograniczonych możliwościach kształtowania wyglądu elewacji.
Najlepszym dowodem popularności tego rozwiązania jest pierwsze miejsce Polski w Unii Europejskiej – wielkość naszego rynku szacuje się na ponad 40 mln m2 wykonanych ociepleń rocznie (według European Association for ETICS – EAE).

Rys. 1.
Schemat warstw ocieplenia na ociepleniu

Komplet materiałów

Prawidłowe wykonanie i pewne funkcjonowanie systemu ociepleń wiąże się z koniecznością wykorzystania do realizacji kompletu materiałów/warstw/elementów, z jakich się składa konkretny zestaw systemowy – zgodnie z dokumentami odniesienia oraz dopuszczającymi do obrotu zbadanego pod kątem wymagań technicznych i użytkowych. Dla każdego systemu ociepleń powinna być wydana (dokument odniesienia) albo Krajowa Ocena Techniczna, albo Europejska Ocena Techniczna. Nadal jeszcze mogą być aktualne, wydawane wcześniej dla systemów ociepleń, krajowe Aprobaty Techniczne. Na elewacji nie powinno się instalować dowolnych produktów różnych marek o niesprawdzonych względem siebie parametrach, gdyż nie sposób przewidzieć, jak takie przypadkowo zestawione produkty będą razem funkcjonować i czy nie staną się przyczyną usterek lub nie obniżą trwałości i estetyki ocieplenia. Mogą mieć również wpływ na bezpieczeństwo użytkowania. Ocieplenia należy wykonywać zgodnie z dokumentami odniesienia wymienionymi powyżej oraz zgodnie z instrukcją systemodawcy. 

Rys. 2. System ociepleń ETICS – elementy i schematyczny układ warstw

Elementy systemu ETICS

Podstawowymi elementami systemu ETICS są:

  • materiał termoizolacyjny,
  • zaprawa lub masa klejąca bądź klej poliuretanowy do przyklejania płyt materiału termoizolacyjnego,
  • łączniki mechaniczne (stosowane, jeśli tak określono w projekcie technicznym ocieplenia lub wymaga tego rodzaj termoizolacji albo przyjęty sposób mocowania),
  • zaprawa lub masa klejąca do zatapiania siatki zbrojącej,
  • siatka zbrojąca z włókna szklanego,
  • środek gruntujący/podkładowy pod wyprawę zewnętrzną (stosowany opcjonalnie zależnie od systemu),
  • zaprawa lub masa tynkarska o zróżnicowanej fakturze lub inne wyżej wymienione wykończenia przewidziane w systemie ociepleń,
  • farba elewacyjna wraz ze środkiem gruntującym dostosowanym do rodzaju farby (stosowana opcjonalnie; zależnie od systemu).

Mogą występować również preparaty do impregnacji lub bejce.
Układ ociepleniowy (system) składa się z wielu komponentów. Częścią systemu są także materiały do wykańczania miejsc szczególnych elewacji, np. listwy wykończeniowe, cokołowe, kapinosowe dylatacyjne, przyokienne taśmy, siatki narożnikowe i profile narożnikowe, a także materiały uszczelniające i inne akcesoria systemowe przewidziane przez systemodawcę i zawarte w projekcie ocieplenia

Normy kiedyś i dziś

Systemowe, dobrze zaprojektowane i zainstalowane ocieplenie ścian zewnętrznych od wielu lat stało się niezbędne do uzyskania wymaganej przepisami, stale rosnącej izolacyjności termicznej ścian zewnętrznych. W porównaniu z dzisiejszymi normami te obowiązujące w latach 80. i 90. nie stawiały tak wysokich wymagań co do izolacyjności termicznej ścian. Skutkowało to mniejszą grubością stosowanych termoizolacji. Pierwsze docieplenia nie zawsze były też poprawnie instalowane, głównie z braku wiedzy i doświadczenia. Na ocieplonych wówczas elewacjach można dziś dostrzec mostki termiczne, usterki takie jak uszkodzenia warstw zewnętrznych (tynków i warstwy zbrojonej), łuszczenia, spękania oraz odspojenia ocieplenia od podłoża. Często nie stosowano termoizolacji w obszarze ościeży okiennych i drzwiowych, parapetów, loggii, płyt balkonowych czy cokołów. Dlatego dzisiaj te budynki i ich ocieplenia wymagają remontów i napraw, czyli ponownych renowacji.
Istnieje kilka sposobów i poziomów wykonywania renowacji ocieplenia zależnie od oczekiwanego efektu do uzyskania. Można wykonywać renowacje relatywnie proste, oparte na oczyszczeniu i zabezpieczeniu powierzchni elewacji (ocieplenia), bądź bardziej złożone, oparte na wzmocnieniu lub wymianie warstw wierzchnich ocieplenia lub dokonać ponownego ocieplenia wcześniej ocieplonych ścian.
Wszelkich zabiegów renowacyjnych można dokonywać jedynie wtedy, gdy pozwala na to stan techniczny istniejącego ocieplenia, a nawet ściany, które posłużą za podłoże dla planowanych robót. Radzimy zatem zlecić ocenę elewacji – specjalistom z niezbędnym doświadczeniem do przygotowania opinii...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy