Dołącz do czytelników
Brak wyników

Obiekty użyteczności publicznej , Otwarty dostęp

18 lipca 2018

NR 5 (Czerwiec 2018)

Akustyka wnętrz w standardzie obiektów użyteczności publicznej

0 20

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r., wprowadziła na listę norm przywołanych normę PN-B-02151-4:2015-06, tzw. normę pogłosową. Stosowanie jej wymagań przy projektowaniu i wznoszeniu budynków ma przyczynić się do ograniczenia poziomu hałasu w nich wytwarzanego oraz zapewnienia dobrych warunków do komunikacji słownej.

Uciążliwości związane z hałasem kojarzymy głównie z hałasem komunikacyjnym czy przemysłowym, zapominając, że bardzo głośno może być także w pomieszczeniach obiektów użyteczności publicznej, gdzie głównymi źródłami dźwięku są ich użytkownicy. Na przykład równoważny poziom dźwięku (średnia energetyczna) wytwarzanego przez dzieci na korytarzu podstawówki w czasie przerwy zwykle waha się między 80 a 90 dB(A) i jest porównywalny do poziomu dźwięku generowanego przez podchodzący do lądowania samolot pasażerski.

Poziom ten zależy, oczywiście, od liczby dzieci, ich zachowania, wielkości korytarza, ale w dużym stopniu także od jego wykończenia. Zmiana akustyki pomieszczenia może przynieść redukcję poziomu dźwięku przekraczającą 10 dB – i to bez interwencji w zachowanie użytkowników. Innym problemem związanym z akustyką jest zrozumiałość mowy. Każdy z nas może przywołać w pamięci przykłady pomieszczeń, w których silny pogłos sprawiał, że zrozumienie mowy było niemożliwe – sale sportowe, hale basenowe, hole dworców itp.

Akustyka wnętrz

Każde pomieszczenie ma jakąś akustykę, ale nie powinna być ona dziełem przypadku, lecz świadomego działania, tak aby wspierała funkcję tego pomieszczenia poprzez:

  • obniżenie poziomu hałasu (np. w korytarzach i stołówkach szkolnych czy w centrach obsługi telefonicznej),
  • ograniczenie zasięgu przestrzennego hałasu w pomieszczeniach (np. w biurach typu open space czy na korytarzach szpitalnych),
  • zwiększenie zrozumiałości mowy (np. w salach lekcyjnych czy salach sportowych),
  • umożliwienie poprawnego funkcjonowania systemu DSO czy też systemu nagłośnieniowego.

Zapewnienie poprawnej akustyki w nowo projektowanych obiektach przy użyciu najprostszych rozwiązań oznacza zwiększenie kosztów budowy o niecały 1%. Wobec potencjalnych korzyści dla przyszłych użytkowników trudno świadomie na akustyce wnętrz oszczędzać. Z tą świadomością mamy jednak problem.

Fot.1. Hala sportowa Centrum Sportowo-Kulturalnego „Łabędź” w Gliwicach. Przykład hali sportowej spełniającej
wymagania normy. Materiały dźwiękochłonne rozmieszczone pomiędzy dźwigarami z drewna klejonego oraz na ścianie szczytowej pomieszczenia 
Źródło: Ecophon

Akustyka wnętrz zwykle jest kojarzona ze specjalistycznymi lub wręcz unikalnymi obiektami, takimi jak sale koncertowe czy teatralne. Oczywiście, dla funkcjonalności tego typu pomieszczeń akustyka wnętrz jest najważniejsza i zwykle jej wymogom podporządkowana jest ich architektura. Dosyć powszechny jest za to brak świadomości znaczenia akustyki wnętrz w typowych pomieszczeniach budynków użyteczności publicznej – takich jak szkoły, obiekty sportowe czy biurowe. Wynika to z jednej strony z braków w programach nauczania na kierunkach budowlanych, z drugiej z faktu, że jeszcze niedawno
nie było żadnej normy wskazującej chociażby podstawowe kryteria oceny.

Fot. 2. Sala lekcyjna o kubaturze 150 m3 spełniająca wymagania normy. Materiały dźwiękochłonne o współczynniku αw ≥ 0,95 rozmieszczone są na suficie oraz dwóch ścianach 
(gazetki ścienne) 
Źródło: CIOP-PIB

Warunki techniczne

W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwanym dalej WT), zawarte są ogólne postulaty dotyczące akustyki, które częściowo odnoszą się również 
do akustyki wnętrz.

W § 323 ust. 2 tego aktu prawnego zapisano: „Pomieszczenia w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy chronić przed hałasem:

  •  zewnętrznym przenikającym do pomieszczenia spoza budynku,
  •  pochodzącym od instalacji i urządzeń stanowiących techniczne wyposażenie budynku,
  •  powietrznym i uderzeniowym, wytwarzanym przez użytkowników innych mieszkań, lokali użytkowych lub pomieszczeń o różnych wymaganiach użytkowych,
  •  pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie”.

Z kolei § 326 ust. 5 mówi, że: „W pomieszczeniach budynków użyteczności publicznej, których funkcja związana jest z odbiorem mowy lub innych pożądanych sygnałów akustycznych, należy stosować takie rozwiązania budowlane oraz dodatkowe adaptacje akustyczne, które zapewnią uzyskanie w pomieszczeniach odpowiednich warunków określonych odrębnymi przepisami (…)”.

Szczegółowe wymagania wiążące się z ochroną przed hałasem środowiskowym, instalacyjnym i bytowym (§ 323 ust. 2 punkty 1–3), zawarte są w dwóch normach powołanych w WT: PN-B-02151-02:1987 oraz PN-B-02151-3:2015-10. Do czerwca 2015 roku nie było natomiast żadnego dokumentu, który by określał wymagania dotyczące warunków pogłosowych (§ 323 ust. 2 punkt 4) oraz zrozumiałości mowy (§ 326 ust. 5). Lukę tę wypełnia opublikowana w czerwcu 2015 roku norma PN-B-02151-4:2015-06 „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 4: Wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach oraz wytyczne prowadzenia badań”. Właśnie ta ostatnia norma została dopisana do listy norm powołanych w rozporządzeniu w trakcie jego ostatniej nowelizacji (styczeń 2018 r.).

Norma PN-B-0251-4:2015-06

Wymagania normy odnoszą się do konkretnych, wskazanych w tabelach, typów pomieszczeń w budynkach zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej i powinny być uwzględnione przy ich projektowaniu, wznoszeniu, modernizacji oraz przebudowie. Norma z założenia nie dotyczy wnętrz o akustyce kwalifikowanej, takich jak sale koncertowe czy teatralne, sale kinowe bądź studia nagraniowe. Te specjalistyczne pomieszczenia wymagają indywidualnego podejścia i określenia wymagań na podstawie literatury przedmiotu czy oczekiwań ich użytkowników.

Wymagania są osobno zdefiniowane dla dwóch zasadniczych grup pomieszczeń:

  • pomieszczeń, w których głównym celem jest zapewnienie dobrej zrozumiałości mowy,
  • pomieszczeń, w których podstawowym celem jest ograniczenie hałasu pogłosowego.

Taki sposób podziału wymagań, wynikający, oczywiście, z rozmaitych funkcji pomieszczeń wskazanych w normie, jest spójny z ogólnymi wymaganiami zawartymi w WT.

Zrozumiałość mowy

W pierwszej grupie znajdują się pomieszczenia, których główna funkcja zależy od komunikacji słownej, i to głównie prowadzonej przy znacznej oddaleniu mówcy od słuchacza: sale i pracownie szkolne, sale wykładowe (w tym audytoryjne), sale konferencyjne, sale rozpraw sądowych i inne pomieszczenia o podobnej funkcji.

Dla tych pomieszczeń norma określa dwa rodzaje wymagań, które powinny być spełnione łącznie: maksymalny dopuszczalny czas po...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy