Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Wymogi techniczne i prawne

19 września 2019

NR 12 (Sierpień 2019)

Wymagania dla budynków stawianych na granicy z sąsiadem w tzw. plombach

0 46

Budowanie nowych obiektów w zwartej, istniejącej zabudowie nie jest żadnym ograniczeniem w dzisiejszych czasach. Wysokie koszty zakupu działek budowlanych w dużych aglomeracjach, szczególnie w ścisłej zabudowie centrum, powodują koncypowanie budynków wysokich, często z kilkoma kondygnacjami podziemnymi.

Stworzenie nowych obiektów w tak trudnym miejscu, wiąże się z koniecznością wykonania głębokich wykopów w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących budynków, przeważnie posadowionych na niewielkiej głębokości poniżej terenu. Dawne obiekty bardzo często posiadają fundamenty z kamienia lub cegły, które już nie stanowią pełnowartościowego konglomeratu. Naruszenie gruntu w okolicy istniejącej zabudowy stanowi zawsze zagrożenie statyczne jak i wilgotnościowe dla tych obiektów. 
W dziale V Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.), zatytułowanym: Bezpieczeństwo konstrukcji, w § 203 widnieje zapis: „Budynki i urządzenia z nimi związane powinny być projektowane i wykonywane w taki sposób, aby obciążenia mogące na nie działać w trakcie budowy i użytkowania nie prowadziły do: 

  1. zniszczenia całości lub części budynku; 
  2. przemieszczeń i odkształceń o niedopuszczalnej wielkości; 
  3. uszkodzenia części budynków, (…)”, dodatkowo w § 204, pkt 5 czytamy: „Wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania.”

Przemieszczenie obudów wykopów, a więc i podłoża gruntowego, powoduje także przemieszczenie zabudowy w sąsiedztwie wykopów, co może prowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników budynków sąsiednich. Wpływ głębokich wykopów na budynki istniejące powinien być uwzględniony już na etapie projektowania nowego budynku. Podczas projektowania należy uwzględnić też np.: przeciwwskazania odnośnie do obniżania zwierciadła wód gruntowych, wynikające z konieczności ochrony np. drewnianych elementów posadowienia obiektów sąsiednich. 
Oddziaływanie nowo budowanych obiektów na budynki sąsiednie.
 

Rys. 1. Budowa w sąsiedztwie – tymczasowe zabezpieczenie ściany szczytowej budynku przy głębokim wykopie
fot. dr inż. Barbara Ksit


Oddziaływanie odbywa się za pośrednictwem podłoża gruntowego przez zmiany parametrów geotechnicznych. Podczas robót budowlanych mogą nastąpić zmiany w podłożu gruntowym na skutek:

  • odprężenia gruntów po wykonaniu wykopu,
  • dodatkowych obciążeń gruntu nową budowlą,
  • obniżenia wód gruntowych na skutek wykopania wykopu lub pompowania wody,
  • zawilgocenia i wymywania gruntu na skutek uszkodzenia instalacji wodociągowych lub kanalizacyjnych,
  • obciążeń dynamicznych i mechanicznych podczas prowadzenia robót budowlanych,
  • zawilgocenia gruntu wodami opadowymi przy otwartych wykopach,
  • ingerencji w podłoże gruntowe, np. przez iniekcję. 

 

Rys. 2. Budowa nowej kamieniczki w ścisłej zabudowie w Elblągu
fot. dr inż. Barbara Ksit


W wyniku wymienionych zmian w podłożach gruntowych mogą nastąpić:

  • przemieszczenia i osiadania gruntów,
  • przemieszczenia i pęknięcia istniejących fundamentów,
  • obniżenia nośności i sztywności istniejących fundamentów,
  • uszkodzenia konstrukcji istniejących obiektów budowlanych (powstanie zarysowań i pęknięć elementów konstrukcyjnych),
  • stany awaryjne lub katastrofy sąsiadujących obiektów budowlanych,
  • uszkodzenia instalacji (np. gazowej, zaopatrzenia w wodę) i wyposażenia sąsiadujących obiektów budowlanych,
  • kumulacje naprężeń w elementach konstrukcyjnych, co może spowodować w przyszłości ich uszkodzenie.

Fazy przygotowania i projektowania inwestycji w gęstej zabudowie śródmiejskiej powinny obejmować:

  • wszechstronne rozpoznanie warunków gruntowo-wodnych zarówno pod projektowanym obiektem budowlanym, jak i w strefie jego wpływu na zabudowę sąsiednią,
  • określenie wymagań dotyczących rozwiązania funkcjonalno-przestrzennego części podziemnej – liczba kondygnacji podziemnych, usytuowanie wjazdów do części podziemnej,
  • wybór rodzaju obudowy i metody realizacji części podziemnej projektowanego obiektu, 
  • określenie stref oddziaływania projektowanego obiektu na zabudowę sąsiednią, 
  • monitoring stanu obiektów istniejących. 

Projektując obiekt wymagający wykonania głębokiego wykopu, należy kierować się wskazaniami, które zawarte są w opracowaniu ITB: Dokumenty referencyjne do warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Ochrona zabudowy w sąsiedztwie głębokich wykopów. Autorzy opracowania przedstawiają zalecenia dla wykonawców i projektantów związane z zabezpieczeniem istniejących budynków/obiektów przed nadmiernymi uszkodzeniami na skutek nierównomiernych przemieszczeń podłoża, występujących w sąsiedztwie głębokiego wykopu.
Najważniejszym zaleceniem jest wyznaczenie zasięgu strefy oddziaływania wykopu oraz stwierdzenie, jakie budynki znajdują się w tej strefie. Budynki te powinny być poddawane badaniom mającym na celu dokonanie oceny stanu technicznego konstrukcji i elementów ich wyposażenia. Wyniki tych badań umożliwiają określenie możliwości przeniesienia przez konstrukcję tych budynków dodatkowych obciążeń spowodowanych nierównomiernym przemieszczaniem się podłoża w strefie ich posadowienia. Jeżeli konstrukcje budynków nie będą zdolne do przeniesienia tych dodatkowych obciążeń, konieczne jest zaprojektowanie wzmocnień konstrukcji budynku oraz podłoża.
 

Rys. 3. Przykład rozbudowy budynku edukacyjnego, roboty ziemne
fot. dr inż. Barbara Ksit


Podczas oceny stanu technicznego istniejących budynków należy określić:

  • wiek konstrukcji,
  • rodzaj posadowienia – bezpośrednie, pośrednie,
  • rodzaj układu konstrukcyjnego – ścianowy, szkieletowy, ramowy,
  • rodzaj stropów – prefabrykowane, monolityczne,
  • rodzaj konstrukcji przekrycia dachowego – stropodach, dach stromy,
  • sposób zapewnienia sztywności przestrzennej,
  • rodzaj rozwiązań materiałowych elementów konstrukcji,
  • sposób użytkowania budynku – przewidziany w projekcie i aktualny,
  • występujące uszkodzenia elementów konstrukcji i wyposażenia. 

Powinny być też uwzględnione czynniki występujące w trakcie eksploatacji budynków, które mogłyby wpłynąć na stan techniczny elementów konstrukcji, np. awarie sieci uzbrojenia podziemnego w pobliżu budynków, pożary itp. Należy uwzględnić przekazywane przez podłoże drgania, które będą generowane podczas wbijania pali i ścianek szczelnych, wyburzeń budowli itp.
Na granicy z sąsiadem nie tylko stawiamy nowe budynki, często też dążymy do wykonania nadbudowy lub rozbudowy już istniejących. Pojęcie rozbudowy lub nadbudowy jest wprowadzone przez ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 
z późn. zm.) i dotyczy budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. Najważniejszy parametr związany z rozbudową i nadbudową to kubatura brutto budynku. 
Dział I (Przepisy ogólne) rozporządzenia o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania – § 3 definiuje kubaturę tak: 
„kubatura brutto budynku – należy przez to rozumieć sumę kubatury brutto wszystkich kondygnacji, stanowiącą iloczyn powierzchni całkowitej, mierzonej po zewnętrznym obrysie przegród zewnętrznych i wysokości kondygnacji brutto, albo między podłogą na stropie lub warstwą wyrównawczą na gruncie a górną powierzchnią podłogi bądź warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu nad najwyższą kondygnacją”
Do kubatury brutto budynku: 

  • wlicza się kubaturę przejść, prześwitów i przejazdów bramowych, poddaszy nieużytkowych oraz przekrytych części budynku, takich jak: loggie, podcienia, ganki, krużganki, werandy, a także kubaturę balkonów i tarasów, obliczoną do wysokości balustrady;
  • nie wlicza się kubatury ław i stóp fundamentowych, kanałów i studzienek instalacyjnych, studzienek przy oknach piwnicznych, zewnętrznych schodów, ramp i pochylni, gzymsów, daszków i osłon oraz kominów i attyk ponad płaszczyzną dachu.

Rozbudowa

Ustanowienie rozbudowy jako rodzaju budowy dokonane jest w ustawie Prawo budowlane w § 3 pkt 6. Zgodnie z tym zapisem rozbudową będzie np.: 

  • powiększenie wymiarów budynku w poziomie,
  • powiększenia wymiarów budynku w pionie, czyli np. dobudowa kondygnacji, wybudowanie dachu stromego zamiast istniejącego stropodachu,
  • zabudowanie istniejącego tarasu lub balkonu,
  • wybudowanie zadaszenia na słupach lub zadaszenia i ścian nad istniejącymi schodami zewnętrznymi,
  • dobudowanie ganku lub werandy,
  • wykonanie balkonu lub tarasu.

Ustawowe wyliczenie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego (zawarte w § 3 pkt. 7a Prawa budowlanego) – których zmianę kwalifikuje się jako rozbudowę obiektu – uzupełnia się o dodatkowy parametr w postaci „granic obiektu”.

Nadbudowa

Ustanowienie nadbudowy jako rodzaju budowy dokonane jest ustawie Prawo budowlane w § 3 pkt. 6. Jak podaje popularna definicja encyklopedyczna: prace związane z wykonaniem nadbudowy wiążą się przede wszystk...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy