Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

19 września 2019

NR 12 (Sierpień 2019)

Przedszkole 3.0 smart hub

0 89

Pierwsza w Polsce koncepcja przedszkola typu 3.0 smart HUB została właśnie nominowana do tytułu Budynku Roku przez organizatorów World Architecture Festival 2019. Projekt wcześniej został nagrodzony Smart City Award „Innowacja Roku 2018” podczas gali IX edycji Smart City Forum oraz zajął I miejsce w konkursie International Architecture Award, a także II miejsce w konkursie Global Architecture & Design Awards 2019. Czym się wyróżnia, na czym polega jego innowacyjność i – co najważ- niejsze – jakie wartości wnosi do kształtowania i rozwijania młodych osobowości ten nietypowy projekt? Rozmawiamy z jego pomysłodawcą Dariuszem Stasikiem.

Szczepan Szłapka, red. naczelny Forum Nowoczesnego Budownictwa: Rozpoczynając naszą rozmowę, nie sposób nie zacząć od podstawowej kwestii – czy pamięta Pan swoje przedszkole? Jakie wspomnienia Pan z niego wyniósł?
Dariusz Stasik:
Ale mnie Pan zaskoczył tym pytaniem! Oczywiście chodziłem do przedszkola, takiego typowego, na poznańskim osiedlu, jednak to było dawno i przyznam szczerze, że nic nie pamiętam z tamtego okresu. 

Myślę, że większość z nas ma podobne wspomnienia – niewielki budynek „przyklejony” do podstawówki lub standardowa bryła wciśnięta między zabudowania z wielkiej płyty. W środku trochę kolorowych mebli, na ścianach rysunki postaci z bajek, zabawki, jadalnia i przestrzeń do leżakowania. Wystarczy, aby wspierać rozwój fizyczny i intelektualny młodej osoby?
DS:
Kiedyś funkcjonowało całkiem inne spojrzenie na budownictwo. Nie przykładano takiej wagi, jak teraz, do zdrowia, komfortu i bezpieczeństwa użytkowników. Czasy się zmieniły i dobrze, bo stare obiekty przedszkolne nie są dostosowane do liczby dzieci w nich przebywających. Często brakuje miejsca na swobodne przeprowadzenie zajęć, bywa, że adaptuje się do tego celu szatnie. Toalety są wspólne np. dla dwóch grup, bo taka jest infrastruktura. 
Do tego dochodzi jeszcze słaba wentylacja. W salach pełnych dzieci często jest duszno. Gdy się otworzy okna, to nie dość, że do środka wpada powietrze zanieczyszczone przez smog, z którym obecnie walczy praktycznie cała Polska, to jeszcze zimą ucieka ciepło. 
Kolejne problemy przedszkoli, które powstały w latach 70-tych, to słabe doświetlenie sal, niewystarczające przedszkolne ogródki, brak wydzielonej jadalni. Na ówczesne czasy były wystarczające, ale teraz się je remontuje. Standardy się zmieniły i wiemy, że bez inwestycji przedszkola z czasów PRL nie będą wspierały rozwoju fizycznego i intelektualnego dzieci. Dlatego też buduje się nowe placówki, co niejednokrotnie jest lepszym rozwiązaniem dla gmin, bo zyskuje się przestrzeń szytą na miarę, a to dzisiaj jest kluczowym elementem w placówkach edukacyjno-opiekuńczych. 

„Klasyczne” przedszkole chyba już nie pasuje do rzeczywistości, która nas obecnie otacza. Rzeczywistości coraz bardziej „smart”. Zauważa Pan zmiany na lepsze?
DS:
Jak najbardziej. Powstaje coraz więcej nowoczesnych placówek, które sięgają po zielone technologie i te smart. Przykład stanowią pasywne przedszkola w Pomiechówku (koszt realizacji 17 mln zł. na 250 dzieci), Lądku-Zdroju (14 mln zł, 180 dzieci), Sulmierzycach (ponad 10 mln zł, 150 dzieci), czy Płocku (ponad 8 mln zł, ok. 200 dzieci). Ponadto w tym gronie znajduje się także placówka w Rudniku z najnowszą instalacją wentylacyjną (ok. 7 mln zł, 100 dzieci), oraz energetycznie przyjazny środowisku budynek przedszkola w Grabówce (ponad 7 mln zł, 180 dzieci). 
Widać, że samorządy bardzo świadomie inwestują w nowoczesne obiekty użyteczności publicznej, by mogły one przez następnych kilkadziesiąt lat dobrze służyć lokalnej społeczności. No i nie boją się nowinek technologicznych, co też cieszy, bo dzięki nim jest bardziej ekologicznie i energooszczędnie. 

Przełomem z pewnością jest Państwa projekt. Jakie były pierwsze założenia „inteligentnego przedszkola” przed przystąpieniem do właściwego projektowania?
DS:
Przyznam szczerze, że od razu pojawiły się nam pytania typu: co konkretnie jesteśmy w stanie zrobić, by uwrażliwić dzieci na poszanowanie natury i drugiego człowieka, jak zamierzamy połączyć najlepsze doświadczenia z zakresu budownictwa z nową funkcjonalnością bazującą na placówkach przedszkolnych na światowym poziomie? 
Architektura, w której przebywamy na co dzień, silnie wpływa na nasz rozwój i zdrowie. Także na wrażliwość i spojrzenie na świat. W szczególności, jeśli chodzi o dzieci. Im bardziej mają one sprzyjające warunki do zabawy i nauki, tym większa ich koncentracja i kreatywność, lepszy rozwój fizyczny i intelektualny. To było dla nas kluczowe przy projektowaniu tego obiektu. 
Drugim elementem podczas pracy nad przedszkolem było znalezienie klucza na integrację obiektu ze środowiskiem lokalnym, na otwarcie go dla całej społeczności. Jak pokazują przykłady nowoczesnych ośrodków edukacyjnych na świecie, tego typu placówki powinny tak funkcjonować, aby nie ograniczać się do jednej, hermetycznej grupy społecznej, ale odgrywać szerszą, multifunkcyjną rolę dla mieszkańców. To z jednej strony ich unifikuje, a z drugiej – zaspokaja popyt na brakujące, zwłaszcza w gminach wiejskich, przestrzenie edukacyjne, kulturalne czy sportowe. Tak zwane „obiekty-huby” z powodzeniem funkcjonują w USA i Japonii. W Polsce ta idea jest dość świeża, choć cieszy fakt, że już słyszałem o wykorzystaniu przedszkolnej przestrzeni po godzinach pracy np. jako dom kultury. 

Jak pokazują przykłady nowoczesnych ośrodków edukacyjnych na świecie, tego typu placówki powinny tak funkcjonować, aby nie ograniczać się do jednej, hermetycznej grupy społecznej, ale odgrywać szerszą, multifunkcyjną rolę dla mieszkańców.

W naszym przekonaniu obiekty typu hub będą zyskiwać na popularności, przynosząc wymierne korzyści inwestującym w nie samorządom, jak i samym mieszkańcom. 

Pojęcie „smart” jest bardzo pojemne. Również projekt przedszkola 3.0 typu smart HUB jest wielopłaszczyznowy. Chciałbym rozłożyć go na czynniki pierwsze. Zacznijmy od bryły i materiałów zastosowanych na elewacjach. Zrywamy z „kwadratową klasyką”?
DS:
Przede wszystkim zależało nam, aby architektura przedszkola oraz materiały wpisywały się w nurt ekologiczny i wtapiały w okoliczny krajobraz. Elewacja, składająca się z drewnianych pionowych paneli i przypominająca skandynawski design, to nawiązanie do natury. Drewno stanowi świetną izolację cieplną, a w zaplanowanej przez nas formie – wpuszcza do środka optymalną ilość światła, bez nadmiernego nagrzewania się wnętrz. Na tarasie zaprojektowaliśmy panele wystające ponad krawędź dachu, co tworzy funkcjonalne zacienienie. Ponadto – drewno jest eko. To naturalny materiał, który może być poddany recyklingowi, a to wpisuje się w ideę zrównoważonego budownictwa. 

Elewacja, składająca się z drewnianych pionowych paneli i przypominająca skandynawski design, to nawiązanie do natury. Drewno stanowi świetną izolację cieplną, a w zaplanowanej przez nas formie – wpuszcza do środka optymalną ilość światła, bez nadmiernego nagrzewania się wnętrz. 


Ważne było także to, by bryła i rozwiązania w niej zaproponowane, jak najlepiej odpowiadały na potrzeby dzieci i były maksymalnie funkcjonalne. To stąd m.in. układ pomieszczeń w formie pierścienia, czyli umieszczenie sal przedszkolnych wokół zielonego atrium, znajdującego się w środku budynku. Atrium posiada bezpośrednie wejście na dach użytkowy, co ułatwia dzieciom korzystanie ze znajdujących się tam rozwiązań, a w dodatku doskonale doświetla przedszkolne wnętrza dziennym światłem. Co więcej – między oddziałami zaplanowaliśmy przesuwne, akustyczne ściany, co kreuje możliwość integracji międzyoddziałowej dzieci. Podobne rozwiązanie zaprojektowaliśmy w tzw. sali wielofunkcyjnej przy głównym wejściu – dzięki temu może ona spełniać różne funkcje i przybierać różne rozmiary w zależności od tego, czy ma stać się przestrzenią na zajęcia taneczne, zajęcia kreatywne, apele czy występy. 

Przejdźmy do wnętrza i jego atmosfery, czyli powietrza, którym dzieci powinny oddychać. Powiedzieć, że współcześnie mamy z jakością powietrza problem, to jak nic nie powiedzieć. Czy nowoczesny, inteligentny budynek może chronić płuca jego młodych użytkowników?
DS:
Nie tylko może, ale powinien! Biorąc pod uwagę, że statystycznie 90% czasu spędzamy w budynkach, należałoby w nich zamontować systemy gwarantujące bardzo dobrą jakość powietrza. Dlatego w projekcie przedszkola zaplanowaliśmy wykorzystanie nowatorskiego systemu NCS (Nano Climate System), który działa skuteczniej niż większość dostępnych na rynku. Podłączony do wentylacji z rekuperacją – oczyszcza i filtruje powietrze z pyłów w zakresie od PM1 do PM10 oraz zanieczyszczeń biologicznych, takich jak bakterie, wirusy, grzyby, pleśnie. System, dzięki czujnikom CO2 umieszczonym w każdej sali, załącza się wtedy, gdy poziom dwutlenku węgla dochodzi do stężenia mogącego utrudniać koncentrację i kreatywne myślenie. Dodatkowo dba o właściwy poziom wilgotności w pomieszczeniach, który nie powinien być niższy niż 40%. Dzięki NCS uzyskuje się warunki odpowiednie dla najwyższego poziomu aktywności umysłowej, a użytkownicy budynku oddychają w pełni czystym powietrzem o unikalnej jakości.

W trosce o lepszą jakość powietrza nieocenionym sprzymierzeńcem  jest zieleń. W jaki sposób do projektu wrocławskiego przedszkola udało się Państwu wprowadzić zielone filtry i jak projektanci podeszli do kwestii kształtowania zielonych przestrzeni wspólnych?
DS:
W przedszkolu zaplanowaliśmy „zielone ściany” z neutralnym dla zdrowia porostem skandynawskim, gdyż działają one jak naturalny filtr, wzmacniając działanie systemu NCS. Porost ten, tzw. chrobotek, jest naturalnym bioindykatorem właściwej wilgotności powietrza w środowisku wewnętrznym obiektu, która powinna zawierać się w przedziale 40-45%. Tak wykonane „zielone ściany” stanowią dodatkowy materiał akustyczny i są praktycznie bezobsługowe, bo roślina żywi się wilgocią z powietrza i kurzem. Aby było jeszcze ciekawiej – ściany można wyposażyć w głośniki emitujące tzw. muzykę tła, np. odgłosy lasu, wodospadu, śpiew ptaków itp. 
W projekcie położyliśmy nacisk na jak największy kontakt dzieci z naturą. O zielonym atrium w środku budynku już wspominałem. Dodam więc jeszcze tylko, że bezpośrednio z każdego oddziału przedszkolnego oraz z dachu można wyjść na  przedszkolny ogródek. Standardowo tego typu obiekty mają jedno tylne wyjście na ogródek – tu mamy swobodny i szybki dostęp do otaczającej przedszkole zieleni. 

I w przeciwieństwie do dawnych budynków przedszkolnych, w Państwa projekcie ogromną rolę pełni naturalne światło…
...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy