Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne , Otwarty dostęp

18 lipca 2018

NR 5 (Czerwiec 2018)

Dachówki nowej generacji

0 86

Wybór pokrycia dachu jest jednym z najtrudniejszych, jakich należy dokonać jeszcze na etapie projektowym zarówno w nowych, jak i w modernizowanych budynkach. Jest on determinowany nie tylko kwestią kosztów, ale także rodzajem konstrukcji dachu, jego spadkami oraz otoczeniem budynku.

Fot. 1. Pokrycie dachówki tradycyjnymi panelami 
fotowoltanicznymi

Wśród wielu dostępnych obecnie rozwiązań dachówka stanowi tradycyjny wybór, który pozostaje popularny od XIV wieku ze względu na swoją trwałość oraz walory estetyczne. Ponadto mogą być one z powodzeniem stosowane przy kącie nachylenia połaci dachowej równym 10° (chociaż zaleca się, aby wynosił on przynajmniej 20–30°). Z tego też powodu największą popularnością cieszyły się dachówki w obiektach sakralnych. Niestety, są one jednym z droższych rozwiązań, wymagającym szczegółowych kalkulacji nie tylko w odniesieniu do powierzchni dachu przeznaczonego do pokrycia, ale również w kwestii elementów towarzyszących, takich jak dachówki wentylacyjne czy akcesoria kominiarskie.

Analizując dostępne rodzaje dachówek, pojawia się konieczność zwrócenia uwagi na kilka aspektów, pozwalających na klasyfikację ze względu na:

  • kształt dachówki,
  • zastosowany materiał,
  • sposób produkcji,
  • rodzaj powłoki ochronnej.

To w głównej mierze od dokonanych na tym etapie wyborów będą zależeć trwałość, efekt wizualny oraz, oczywiście, cena poszycia. Również na tym etapie konieczne będzie dobranie konstrukcji samej więźby (ze względu na obciążenia), a w szczególności wybór rozstawu łat. 

Klasyfikacja ze względu na kształt dachówki

Pod względem kształtu dachówki dzielimy na następujące rodzaje: dachówka mnich – mniszka, karpiówka, esówka i zakładkowa.

Pierwsza z nich, czyli dachówka mnich – mniszka (fot. 7), jest najbardziej masywnym rodzajem dachówek, a jednocześnie jedynym, w którym wykorzystuje się dwa podstawowe rodzaje tego materiału. Są to z reguły długie, korytkowe dachówki, nieznacznie zwężające się ku dołowi. Układa się je w dwóch warstwach: pierwsza – mniszka oraz druga – mnich, pokrywająca styk dwóch sąsiadujących ze sobą mniszek. Dawniej ten rodzaj dachówek montowało się na zaprawę, jednak obecnie są dostępne produkty, które mocuje się za pomocą drutów lub specjalnych klamer, znacznie ułatwiających wykonanie połaci dachowej. Niestety, duża pracochłonność oraz duże (w porównaniu z innymi dachówkami) zużycie materiału sprawiają, że jest to kosztowne rozwiązanie, które najczęściej wykorzystuje się przy rekonstrukcjach lub renowacjach obiektów zabytkowych.

Z kolei karpiówka (fot. 2) to jedno z najprostszych, a zarazem najpowszechniejszych dawniej rozwiązań, którego nazwa pochodzi od jednego ze sposobów układania (w rybią łuskę). Są to dachówki zakończone na prosto, koliście lub ostro, bez jakichkolwiek krzywizn w płaszczyźnie powierzchni dachówki. Kolejne rzędy dachówek są montowane z przesunięciem względem poprzedniego rzędu lub układane dwuwarstwowo (w koronkę), gdzie pierwszy rząd dachówki przytwierdza się do łat, a drugi do pierwszego, już ułożonego rzędu dachówek. Warto również zaznaczyć, że jest to rodzaj dachówki najłatwiejszy do układania i doskonale sprawdzający się również w przypadku nietypowych układów połaci dachowych oraz przekryć strzelistych (wieżyczek).

Fot. 2. Układ dachówki karpiówki w rybią łuskę

O ile karpiówka jest najprostsza w swojej budowie i montażu, o tyle kolejny rodzaj – esówka – jest odmianą dachówki zwaną czasem holenderką lub dachówką przesuwną. Przekrój poprzeczny esówki przypomina literę S i pozwala na zmianę rozstawu kolejnych dachówek, celem unikania czasochłonnej i nie zawsze skutecznej docinki. To właśnie ten rodzaj dachówki jest najchętniej wybierany podczas wymiany poszycia dachowego, ze względu na dużą tolerancję w rozstawie łat pod ich montaż.

Natomiast jak sama nazwa wskazuje, przy dachówce zakładkowej podstawą jest rozbudowany zamek, umożliwiający montaż z dużą dokładnością, a tym samym szczelnością. Warto również zaznaczyć, że pod względem wizualnym (końcowym) dachówka ta może wyglądać bardzo podobnie do esówki, czy mnicha – mniszki. Obecnie dostępne są rodzaje dachówki zakładkowej z zamkiem przesuwnym – to rodzaj pokrycia dachowego dachówką o największej szczelności. Odmianą tej dachówki jest dachówka marsylska. 

Oczywiście wraz z upowszechnieniem się dachówek zaczęły powstawać nowe odmiany, określane często jako regionalne, takie jak: romańska, marsylska czy rzymska.

Klasyfikacja ze względu na materiał

Dachówka od dawna kojarzy nam się przede wszystkim z elementem ceramicznym, powstającym w wyniku obróbki termicznej gliny ceglarskiej. Charakteryzowały się one nie tylko trwałością, ale również wspaniałym wyglądem, którego kolorystykę do tej pory modyfikuje się poprzez dodawanie barwników w postaci tlenków metali. Przez dziesiątki lat powstały jednak również dachówki wykonane z innych materiałów, co wynikało głównie z wysokiej ceny elementów ceramicznych. Obecnie do wyboru mamy także dachówki cementowe, powstające z zaprawy cementowej, czy gonty, które wykonuje się z bitumów, chociaż ich efekt wizualny jest daleki od tego, jaki dają dachówki ceramiczne. 

W związku z tym, że coraz częściej wybieramy materiały ekologiczne, warto również rozważyć wykorzystanie dachówek wytworzonych z miału gumowego – choć trzeba pamiętać, że – podobnie jak gonty – nie są one tak trwałe jak jego pierwowzory.

Jeżeli zależy nam na trwałości za niższą cenę, to mamy do dyspozycji dachówki stalowe lub włóknopolimerowe, które do złudzenia przypominają naturalną dachówkę (fot. 3). Ponadto z racji stosowanych dodatkowych powłok ochronnych oraz malarskich pozwalają one na nieograniczoną paletę kolorów i kształtów.

Fot. 3. Przykład kolorystyki dachu stalowego z blachy fałdowej

Z czasem, celem ograniczenia pracochłonności przy wykonywaniu tego typu dachów, pojedyncze dachówki zostały wyparte przez wielkopowierzchniowe panele. Przy ich wykorzystaniu należy jednak pamiętać o właściwym rozmieszczeniu oraz wykonaniu łączników, które muszą być idealnie szczelne. Nie bez znaczenia jest również stosowanie zakładów sugerowanych przez producenta w instrukcji montażowej. Najsłabszą stroną takiego rozwiązania pozostaje jednak kwestia akustyki dachu, zwłaszcza na dźwięki uderzeniowe.

Podpis

Przedstawione powyżej rodzaje materiałów stanowią grupę najczęściej stosowanych rozwiązań, jednak można znaleźć również rozwiązania wykorzystujące drewno, szkło czy kamień (łupek). 

Nie są one jednak  tak popularne jak wyroby ceramiczne czy cementowe.

Klasyfikacja ze względu na sposób produkcji

Jeżeli zamierzamy analizować dachówki ze względu na sposób produkcji, to został on ograniczony do podstawowych rodzajów dachówek  – cementowych i ceramicznych. Dwa podstawowe rodzaje to dachówki tłoczone, powstające w wyniku wykorzystania prasy z formą, która odciska wzór dachówki przed jej wypaleniem lub suszeniem, oraz dachówki ciągnione, w przypadku których wykorzystuje się taśmociąg z obróbką masy ceramicznej w urządzeniu zwanym dachówkarką. Rodzaj produkcji jest natomiast determinowany bardziej przez kształt dachówki, jaki chcemy otrzymać, niż przez jej parametry wytrzymałościowe. Podczas gdy przykładami dachówek ciągnionych są holenderki, karpiówki i zakładkowe, to dachówki mnich – mniszka, rzymskie i marsylskie powstają w procesie tłoczenia.

Fot. 4. Przykłady elementów wentylacyjnych i antyśniegowych

Klasyfikacja ze względu na rodzaj powłoki ochronnej

Wybierając rodzaj poszycia, musimy pamiętać, że naszym celem jest utrzymanie dachu w nien...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy