Dołącz do czytelników
Brak wyników

Obiekty użyteczności publicznej

19 lutego 2018

NR 1 (Sierpień 2017)

Naturalne doświetlenie budynków w procesie inwestycyjnym

0 76

Naturalne światło ma bardzo duży wpływ na nasze codzienne życie. Promieniowanie słoneczne oddziałuje na ludzką psychikę, pobudza, ma działanie antydepresyjne, zmniejsza zapotrzebowanie na sztuczne oświetlenie, a nawet zabija część bakterii. Każdy użytkownik pomieszczeń, szczególnie w porze zimowej, z braku lub ograniczenia naturalnego światła łatwiej popada w apatię, senność, przygnębienie.
 

Kwestie naturalnego doświetlenia możemy rozpatrywać dwojako. Po pierwsze – jako spełnienie minimalnych wymogów doświetlenia pomieszczeń, zawartych w aktach prawnych i normach. Po drugie – jako wykorzystanie naturalnego doświetlenia w celu zwiększenia komfortu życia użytkowników obiektu, podniesienia walorów estetycznych budynku i ograniczenia kosztów jego eksploatacji.

 

Rys. 1. Program funkcjonalny a nasłonecznienie budynku

 

Przepisy związane z doświetleniem budynków

Proces budowlany jest obwarowany licznymi przepisami – od ustawy Prawo budowlane po rozporządzenia Ministra Infrastruktury i obowiązujące normy. W przypadku przepisów związanych z doświetleniem budynków najważniejszymi dokumentami są:

  • ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.),
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422),
  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),
  • PN-EN-12464-1:2012. Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. 

Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach,

PN EN 15193:2010 Charakterystyka energetyczna budynków. Wymagania energetyczne dotyczące oświetlenia.

Uregulowania zawarte w powyższych dokumentach wskazują minimalną liczbę i czas doświetlenia źródeł światła pomieszczeń w budynkach różnej kategorii w przeliczeniu na czas przebywania w nich użytkowników. Przekłada się to na lokalizację obiektu na działce, liczbę i wielkość otworów doświetlających, a w przypadku istniejących obiektów, niespełniających wymagań norm, na dodatkowe koszty związane z ich adaptacją. Należy również pamiętać, że wymienione przepisy nie odnoszą się wyłącznie do pomieszczeń planowanej inwestycji, ale określają również wpływ obiektu na otoczenie. Nowe zamierzenie budowlane nie może bowiem ograniczać doświetlenia istniejącej zabudowie, posadowionej czy to na tej samej, czy na sąsiedniej działce.

Planowanie inwestycji a doświetlenie obiektu

Każdy inwestor zmaga się z wyborem nieruchomości gruntowej pod zabudowę, z wyborem projektu gotowego bądź indywidualnego dla zamierzonego przedsięwzięcia budowlanego lub z możliwością adaptacji obiektu istniejącego. W przypadku inwestycji związanych z budową domów jedno- lub wielorodzinnych znaczącymi czynnikami są lokalizacja działki oraz cena. Jednak bardzo często inwestorzy zapominają o doborze gruntu pod układ funkcjonalny danego budynku. Niezależnie od tego, czy projekt zakłada zabudowę parterową, czy piętrową, układ funkcjonalny budynku mieszkalnego składa się z części sypialnianej, części dziennej oraz pomieszczeń towarzyszących. Wzorcowe rozlokowanie funkcji mieszkalnych w budynku jednorodzinnym powinno sytuować część sypialnianą od strony wschodniej, część dzienną od strony południowej bądź południowo-zachodniej, a pomieszczenia towarzyszące (kuchnia, łazienka, garaż itp.) od strony północnej. Takie usytuowanie budynku oraz funkcji umożliwi ograniczenie nakładów na dodatkowe rozwiązania w zakresie doświetleń pomieszczeń oraz koszty związane z zużyciem energii grzewczej, a także zachowa zgodność w użytkowaniu obiektu z dobowym cyklem życia codziennego.
 

Doświetlenie w budynkach użyteczności publicznej i obiektach wielkopowierzchniowych 

Budynki użyteczności publicznej i obiekty wielkopowierzchniowe tak samo jak budownictwo jedno- lub wielorodzinne winny być sytuowane na działce zgodnie z przeznaczeniem ich funkcji. Sklepy wielkopowierzchniowe zazwyczaj nie mają przeszklonych fasad, jednak spełniają przepisy poprzez doświetlenie prowadzone na traktach komunikacji i dzięki temu, pośrednio, do sklepów. Szczególną uwagę na kwestię doświetlenia należy zwrócić przy sytuowaniu budynków użyteczności publicznej takich jak przedszkola, żłobki, szkoły czy szpitale. Tutaj przepisy związane z doświetleniem pomieszczeń są bardziej restrykcyjne. Zazwyczaj inwestycje tego typu są powiązane funkcjonalnie z obiektami towarzyszącymi, takimi jak place zabaw, boiska zewnętrzne, parkingi czy tereny zieleni i wymogi związane z doświetleniem nie utrudniają lokalizacji projektowanego obiektu oraz kompleksu towarzyszącego, gdyż działki pod wymienione obiekty, z racji wielkości oraz występowania dodatkowych obiektów, dają dużą dowolność kompozycyjną. Pozwala to na dosyć elastyczne projektowanie budynku – tak, by spełniał wszelkie wymogi związane z doświetleniem zarówno pomieszczeń, jak i sąsiednich działek. Dobór nieruchomości gruntowej do inwestycji typu basen czy termy może znacząco podnieść jego walor, gdy uda się usytuować część basenową od strony południowej. Wówczas słoneczne dni nawet zimą kojarzą się użytkownikom z okresem wakacyjnym.

Musimy również pamiętać, że nie wszystkie pomieszczenia wymagają doświetlenia, a nawet dla niektórych nie jest ono wskazane, np. dla pracowni artystycznych, gdzie najbardziej cenione jest niezmienne oświetlenie od strony północnej, czy dla licznych pomieszczeń, dla których wymogi narzuca technologia i funkcja (np. laboratorium).

 

Rys. 2. Studnia oświetleniowa, odbicie światła

 

Rozwiązania techniczne do naturalnego doświetlenia obiektu

Niestety, nie zawsze mamy możliwość znalezienia idealnej działki pod upragnioną inwestycję. Bardzo często borykamy się z koniecznością podjęcia pewnego kompromisu pomiędzy pra...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy