Dołącz do czytelników
Brak wyników

Budownictwo mieszkaniowe jedno- i wielorodzinne

3 marca 2019

NR 9 (Luty 2019)

Rozwiązania projektowe w pasywnych budynkach mieszkalnych

0 119

Na łączny rachunek ekonomiczny mieszkania składają się nie tylko koszt budowy, ale też koszty eksploatacji, wśród których w naszej strefie klimatycznej jedną z najistotniejszych ról odgrywają koszty ogrzewania. Warto zwrócić na to uwagę już na etapie projektowania domu.

 

Rosnące ceny nośników energii, wykorzystanie zasobów naturalnych, w tym nieodnawialnych paliw kopalnych, emisja dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych oraz powszechnie występujący problem smogu w miastach, to kluczowe problemy współczesnego świata, które zwracają naszą uwagę na konieczność ograniczenia zużycia energii. Dlatego też w projektowaniu budynków od lat coraz istotniejszą rolę odgrywają zagadnienia związane z efektywnością energetyczną i ekologią.

Odpowiedź na wyzwania współczesności

Jedną z odpowiedzi na te wyzwania współczesnego miejsca zamieszkania są budynki pasywne. Budowanie zgodnie z tym standardem to wybór z korzyścią zarówno dla użytkownika, jak i dla środowiska. Właściwe projektowanie i wykonanie budynków pasywnych wymaga odpowiedniej wiedzy i dbałości o najdrobniejsze detale. Warto jednak dołożyć starań, gdyż prawidłowo zaprojektowany i zrealizowany budynek pasywny zapewni nie tylko niskie zużycie energii, ale też odpowiedni komfort cieplny wewnątrz budynku. W niniejszym artykule omówimy wybrane rozwiązania projektowe stosowane w pasywnych budynkach mieszkalnych, przedstawimy też pierwsze pasywne osiedle w Poznaniu – Osiedle PASSIVIA (fot. 1).

Fot. 1. Osiedle PASSIVIA – pierwsze w Poznaniu osiedle domów pasywnych 
(proj. Tomasz Mielczyński, fot. Mariusz Rojewski)

Definicja budynku pasywnego

Standard budownictwa pasywnego powstał pod koniec lat 80. XX w. w Niemczech w Passivhaus Institut w Darmstadt (w 1990 r. został zbudowany pierwszy pasywny budynek mieszkalny Passivhaus Darmstadt-Kranichstein). Jest to jeden z pierwszych powszechnie stosowanych standardów budownictwa o niskim zużyciu energii, szczególnie chętnie stosowanym, choć nie tylko, w budownictwie mieszkaniowym jedno- i wielorodzinnym. Główną ideą budownictwa pasywnego było stworzenie domu, który nie potrzebowałby osobnego („aktywnego”) systemu grzewczego, poza ciepłem z powietrza wentylacji oraz innych pasywnych źródeł ciepła (stąd nazwa). Korzystanie z pasywnych źródeł energii oznacza uwzględnienie w bilansie energetycznym budynku takich czynników jak zyski z promieniowania słonecznego oraz ciepło generowane przez ludzi (mieszkańców), urządzenia (np. komputery) czy oświetlenie.

Aby budynek mógł zostać uznany za pasywny i pozytywnie przejść proces certyfikacyjny, musi spełnić kilka podstawowych założeń. Poniżej zostały wymienione wymogi, które obowiązkowo musi spełniać certyfikowany budynek w standardzie pasywnym:
roczne zużycie energii na cele ogrzewania nie większe niż 15 kWh/(m2  × ok), alternatywnie obciążenie cieplne budynku nie większe niż 10 W/m2 . Jest to wielkość, która została wyznaczona przy założeniu, że cały budynek da się ogrzać wyłącznie powietrzem wentylacyjnym,

  • roczne zapotrzebowanie na chłód użyteczny nie większe niż 15 kWh/(m2  × ok),
  • roczne całkowite zużycie energii pierwotnej nie większe niż 120 kWh/(m2  × ok),
  • szczelność powietrzna powłoki zewnętrznej budynku – wskaźnik N_50<0,6/h. Oznacza to przenikanie powietrza przez nieszczelności w przegrodach zewnętrznych w ilości maksymalnie 0,6 wymiany powietrza na godzinę przy ciśnieniu (nadciśnieniu lub podciśnieniu) 50 Pa. Szczelność przegród zewnętrznych jest bardzo ważna dla minimalizacji strat ciepła przez infiltrację powietrza atmosferycznego do wnętrza budynku. Odpowiednia wymiana powietrza zapewniona jest przez wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła,
  • częstość występowania nadmiernych temperatur nie większa niż 10%. Wymóg ten podyktowany jest koniecznością ograniczenia ryzyka nadmiernego przegrzewania się budynku w lecie. Za nadmierne uznaje się temperatury przekraczające 25°C.

Dlaczego budynek pasywny?

Budynki pasywne są odpowiedzią na najważniejsze wyzwania związane z ekologią i ekonomią, jakie stawia przed budownictwem mieszkaniowym współczesny świat. Budowanie w standardzie pasywnym przynosi wielorakie korzyści, zarówno użytkownikom (mieszkańcom) budynku, jak i środowisku naturalnemu. Do najważniejszych z nich należą:

  • Niskie zużycie energii – jest to podstawowa zaleta budynku pasywnego, wynikająca wprost z jego założeń. Należy tu zaznaczyć, że chodzi o minimalne zużycie energii użytkowanej nie tylko do ogrzewania, ale także na inne cele niezbędne do eksploatacji budynku, takie jak przygotowanie ciepłej wody użytkowej, chłodzenie latem, oświetlenie czy zasilanie urządzeń elektrycznych. Budynki pasywne charakteryzują się też niskim zużyciem energii pierwotnej, tzn. wytworzonej u źródła, m.in. dzięki wykorzystaniu pasywnych, darmowych, odnawialnych źródeł ciepła, takich jak promieniowanie słoneczne wpadające przez okna. Dzięki temu budynek pasywny jest przyjazny dla środowiska i przyczynia się do redukcji zanieczyszczeń powietrza.
  • Niskie koszty eksploatacji budynku – jest to naturalna konsekwencja niskiego zużycia energii. Przekłada się ono na minimalne w skali roku rachunki za ogrzewanie – z tego powodu mieszkania budowane w standardzie pasywnym czasami określa się jako bezczynszowe. Ponadto lepsza izolacyjność cieplna zapewnia ochronę przed niekorzystnymi zjawiskami, takimi jak wilgoć we wnętrzu, co przekłada się na rzadziej przeprowadzane remonty.
  • Wysoki komfort cieplny we wnętrzu – jest on zasługą dobrej izolacyjności cieplnej zarówno przegród, jak i wentylacji. Zastosowanie wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (zamiast grawitacyjnej) sprawia, że do wnętrza budynku dostarczane jest powietrze o odpowiedniej jakości pod względem nie tylko temperatury, ale też wilgotności, do tego wstępnie oczyszczone przez filtr zanieczyszczeń. Ponadto mamy też lepszą możliwość kontroli warunków cieplnych w budynku. Z kolei efektem dobrej izolacji bez mostków cieplnych jest równomierny rozkład temperatur w pomieszczeniu – mniejsza asymetria temperatur jest korzystniejsza dla zdrowia.
  • Lepsza jakość wykonania – będąca konsekwencją budowania zgodnie ze standardem pasywnym. Spełnienie wymienionych wcześniej warunków certyfikacji budynku pasywnego nie jest możliwe, jeżeli nie poświęci się odpowiedniej uwagi jakości wykonania detali, co szczególnie widać w kwestii szczelności powietrznej budynku. W efekcie, dzięki starannemu wykonaniu, można też zaoszczędzić na przyszłych remontach.

Jak osiągnąć st

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Nowoczesnego Budownictwa"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy